Deutsch Israelitisches (Jüdisches) Bethaus

zw. Templem; od ok. 1900 – Gminna Synagoga Postępowa we Lwowie – synagoga reformowanego odłamu lwowskiej gminy żydowskiej, znajdująca się na Placu Rybim. Członkowie tego odłamu podjęli decyzję o budowie świątyni 4 X 1840, zrealizowali swój zamiar w 1845, poświęcenia dokonano 18 IX 1846. Autor projektu nie jest znany. Według M. Bałabana, ta budowla o rzadko spotykanej, kolistej sali głównej i dwóch kondygnacjach galerii dla kobiet, przekryta lekko spłaszczoną kopułą, była wzorowana na wiedeńskiej synagodze przy Seitenstettengasse. W 1894-1897 została gruntownie rozbudowana i odnowiona we wnętrzu; wówczas też zainstalowano organy; modernizowana była w 1907-1912, a następnie po pożarze w 1918. W D.I.B. początkowo kazania wygłaszano po niemiecku. Pierwszym kaznodzieją, a także opiekunem założonej przy synagodze szkoły dla chłopców i dziewcząt (Deutsch-Israelitische Hauptschule) został w 1845 rabin A. Kohn; wprowadził on różne reformy w synagodze, m.in. konfirmację dziewcząt. Zmarł otruty przez ortodoksów lwowskich. W 1857-1860 rabinem w D.I.B. był Szymon Schwabacher, pełniący tę funkcję uprzednio w Hamburgu, Schwerinie, Lansbergu (obecnie Gorzów Wielkopolski), znakomity kaznodzieja, zwany „żydowskim Schillerem”. Jego następcy to: w 1862-1889 – B. Loewenstein, związany z nurtem polonizacyjnym, radny miasta Lwowa, teść malarza A. Sochaczewskiego; w 1891-1911 – Jecheskiel Caro, potomek autora Szulchan Aruch, autor wielu dzieł talmud. i hist., współorganizator (wraz z S. Buberem) Żydowskiej Biblioteki Gminnej (Caro uzyskał stanowisko kaznodziei templu lwowskiego, zwyciężając konkurentów: Sz. Dankowicza i Hermana Klügera). We wspomnianej szkole od 1899 uczyli m.in.: M. Schorr, Bernard Hausner, M. Bałaban. W 1903-1935 kaznodzieją, a w 1909-1920 rabinem Synagogi Postępowej był Samuel Wolf Gutman (1864-1935), który w 1903 zainicjował wygłaszanie kazań w języku polskim. Od samego początku w Synagodze istniał znakomity chór, także z udziałem kobiet. Odbywały się tam m.in. nabożeństwa z okazji polskich świąt narodowych (również pod zaborem) i świąt państwowych. 11 XI 1936, podczas uroczystego nabożeństwa, odsłonięto tablicę „Ku wiecznej pamięci odrodzenia Najjaśniejszej Rzeczypospolitej oraz czynów Wielkiego Wodza Narodu Józefa Piłsudskiego”. Synagoga została zburzona przez Niemców w lipcu 1941. (Zob. też: judaizm reformowany; Stowarzyszenie Izraelitów Postępowych; synagogi postępowe; Wasser Ozjasz).

Autor hasła: Eleonora Bergman

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem