Cztery pytania

(hebr. Arba kuszijot, Arba szeelot; jid. Di fir kaszes); często występujące też pod nazwą Ma nisztan(n)a (hebr., Czym różni się [ta noc od wszystkich innych nocy]), która wywodzi się od początkowych słów wprowadzenia do pytań – tradycyjna formuła recytowana podczas sederu w wigilię święta Pesach. Po owej wstępnej formule następują zasadnicze cztery pytania, które brzmią: „We wszystkie inne noce w roku spożywamy chleb kiszony lub niekiszony, nocy tej zaś jedynie niekiszony? We wszystkie inne noce jeść możemy różne zioła, nocy tej zaś [tylko] gorzkie? We wszystkie inne noce nie jesteśmy obowiązani zanurzać pokarmów ani raz jeden, nocy tej zaś dwa razy? We wszystkie inne noce jeść możemy siedząc, lub opierając się, nocy tej zaś wszyscy się opieramy?” Cz.p. wywodzą się ze swobodnych dysput, prowadzonych przy świątecznym stole w czasach Drugiej Świątyni, kiedy to kształtował się obrządek sederu. Stawiane wówczas pytania nie miały skodyfikowanej formy i padały w późniejszej części tej wieczerzy. Jednak ponieważ dzieci często szły wcześniej spać, Cz.p. zostały przeniesione blisko jej początku. Również pytanie związane z używaniem lampy pesachowej stało się nieaktualne po zburzeniu Świątyni. Obecna formuła, różniąca się w pewnym zakresie od zaleceń Talmudu (Pesachim 116a), powstała w epoce gaonów. Kolejność poszczególnych pytań jest odmienna w rycie sefardyjskim i aszkenazyjskim. Od okresu misznaickiego do późnego średniowiecza Cz.p. stawiał ojciec rodziny bądź upoważniona przezeń osoba, dopiero w później przywilej ten został przeniesiony na dziecko, z reguły najmłodsze. Jeśli w sederze nie uczestniczą dzieci, Cz.p. zadaje żona lub – czasem – uczony, zaproszony na wieczerzę. (Zob. też: charoset; karpas; gorzkie zioła; Hag(g)ada szel Pesach; maca; sederowe naczynia)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem