Cukierman Icchak

pseud. Antek (1915 Wilno – 1981 Kibuc Lochame(j) ha-Getaot w Izraelu) – działacz syjonistyczny, jeden z przywódców podziemia w getcie warszawskim; mąż C. Lubetkin. Przed II wojną światową był członkiem i działaczem organizacji He-Chaluc; od 1938 – sekretarz generalny Dror-he-Chaluc, w związku z czym przeniósł się do Warszawy. Po wybuchu wojny należał do grona organizatorów podziemnej działalności He-Chaluc i Dror pod okupacją sowiecką. W połowie kwietnia 1940 przeszedł do części kraju zajętej przez Niemców. Był jednym z czołowych przywódców podziemia w getcie warszawskim i poza jego granicami. Publicysta i redaktor prasy konspiracyjnej. Współorganizator tajnego gimnazjum i liceum Dror w Warszawie oraz wielu imprez kulturalnych i oświatowych. Współzałożyciel ŻOB, członek jej Komendy Głównej, później zastępca jej komendanta. Reprezentował Dror w Żydowskiej Komisji Koordynacyjnej (ŻKK). Uczestniczył i został ranny przy przeprowadzaniu zamachu na kawiarnię „Cyganeria” w Krakowie (22 XII 1942). Jako dowódca jednej z grup bojowych brał udział w samoobronie styczniowej w warszawskim getcie. W okresie przygotowań poprzedzających wybuch powstania był dowódcą jednego z trzech obszarów ŻOB w getcie. Po aresztowaniu A. Wilnera został łącznikiem ŻOB po „stronie aryjskiej” w kontaktach z AK i PPR. W czasie powstania był jej komendantem poza murami getta (współorganizator pomocy dla walczących, w tym zespołu ratującego ocalałych bojowców, wyprowadzającego ich kanałami poza teren getta), a po śmierci M. Anielewicza – został komendantem całej organizacji. Redagował raporty żydowskiego podziemia, wysyłane za granicę. Był współorganizatorem i członkiem Żydowskiego Komitetu Narodowego. W czasie powstania warszawskiego był dowódcą oddziału żydowskiego, walczącego u boku AL. Po wojnie, wraz żoną, wszedł do prezydium CKŻP. Uczestniczył w organizowaniu brichy (m.in. wraz A. Bermanem wystąpił do władz o umożliwienie masowej emigracji Żydów z Polski). Wyjechał do Palestyny w 1946. Razem z żoną, w 1949, zakładał Kibuc Lochamej ha-Getaot (hebr., Kibuc Bojowników Gett); był członkiem zarządu jego muzeum pn. Dom Bojowników Getta i redaktorem wydawanych przezeń publikacji. Jako świadek, uczestniczył w procesie Adolfa Eichmanna w Jerozolimie (1961). Był autorem wielu opracowań i wspomnień publikowanych w formie artykułów i pozycji książkowych, w tym m.in.: Kapitłen fun izawon (jid., Rozdziały ze spuścizny, 1982) oraz Szewa ha-szanim ha-hen. 1939–1946 (hebr., Siedem owych lat. 1939–1946, 1992; wyd. pol. Nadmiar pamięci. (Siedem owych lat.) Wspomnienia 1939–1946, 2000).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Icchak Cukierman - Cukierman Icchak - Polski Słownik Judaistyczny
Icchak Cukierman (kliknij, aby powiększyć)

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem