Chowewej Syjon

(hebr. Chowewe(j) Cij(j)on = Miłośnicy Syjonu; jid. Chowewej Cijen) – nazwa ruchu o charakterze protosyjonistycznym, rozwijającego się głównie w Polsce, Rosji i Rumunii (niewielkie grupy działały także w Austro-Węgrzech, Anglii i Stanach Zjednoczonych); często używana zamiennie z Chibat Syjon; w pewnym uproszczeniu – druga faza ruchu palestynofilskiego, propagującego osadnictwo żydowskie w Palestynie, trwająca od początku lat 80. XIX w. Na zdynamizowanie tego ruchu wpłynął szok wywołany pogromami w Rosji w tym okresie, który skłonił także niektórych zwolenników asymilacji (np. J.L. Pinskiera i L. Lewandę) do związania się z Ch.S. Ważnym etapem kształtowania się ideologii ruchu było ukazanie się Autoemancypacji Pinskiera. Ruch Ch.S. zaczął przyjmować formy bardziej zorganizowane po konferencji katowickiej (1884), w której wybitną rolę odegrali S. Mohylewer, Pinskier, S.P. Rabinowicz, J. Chazanowicz i Lejb Dawidsohn. Powołana wówczas organizacja Jesod Mazkeret Mosze be-Erec ha-K(e)dosza (później nazywana w skrócie Mazkeret Mosze, albo Mazkeret [Agudat] Montefiore), z centrum w Warszawie, podczas II konferencji ruchu w Druskiennikach (28 VI – 1 VII 1887) oficjalnie przyjęła nazwę Ch.S., a jej centrum przeniesiono do Odessy; została zalegalizowana przez władze carskie 21 II 1890. W dn. 13–15 VIII 1889 odbyła się III konferencja ruchu w Wilnie. Kluczową rolę począł w nim odgrywać Achad ha-Am, którego artykuł Nie tędy droga (1889) oraz powstałe wówczas loża Bne(j) Mosze (1889) oraz wydawnictwo Achi’asef (1893) wywarły znaczny wpływ na kształtowanie się ideologii Ch.S. Członkowie tego ruchu z Galicji pierwsi związali się z syjonizmem politycznym, rozwijającym się od 1895 pod przywództwem T. Herzla. Od 1897 zdecydowana większość organizacji Ch.S. przystąpiła do nowopowstałej Światowej Organizacji Syjonistycznej. Ruch Ch.S. odrodził się jako odrębna organizacja z centrum w Odessie w 1906–1919, pod przewodem Menachema Mendla Ussiszkina (1863–1941), lecz został zniszczony przez władze bolszewickie. (Zob. też: Ahawat Syjon; antysyjonizm; Be(j)t Szmuel; Ben Awigdor; Bilu; Chowewe(j) Erec Israel; „Ha-Mag(g)id”; Mikra Kodesz; Sfat Emet; syjonizm na ziemiach polskich)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem