Chazarowie (Chezarowie)

Kozary (hebr. Kozarim; jid. Kuzrim, Kozrim) – plemię turko-tatarskie, stanowiące rdzeń federacji ludów koczowniczych różnego pochodzenia, które w VII-X w. tworzyło państwo na obszarze między Wołgą i Donem oraz Morzem Czarnym i Kaspijskim. Jego mieszkańcy zajmowali się głównie hodowlą bydła i uprawą ziemi, rybołówstwem, produkcją wojłoku i kleju rybnego oraz handlem. Siedzibą władców był Itil. Na czele państwa stał kagan (wielki kagan) reprezentujący majestat władzy i religii, oraz jego zastępca – kagan-beg, który w IX w. zdobył rzeczywistą władzę nad wojskiem i poddanymi, i często określany był mianem króla. W efekcie kontaktów z kupcami żydowskimi i napływu żydowskich uchodźców z Bizancjum, przywódcza warstwa społeczeństwa chazarskiego przyjęła wyznanie mojżeszowe. Wydarzenie to, datowane na podstawie źródeł hebrajskich na VII lub początku VIII w., nastąpiło najprawdopodobniej na przełomie VIII i IX w. Żydzi chazarscy byli wyznawcami judaizmu rabinicznego, choć część badaczy widzi w nich karaimów. W państwie panowała swoboda wyznaniowa, gwarantująca pokojowe współistnienie wyznawców judaizmu, mahometan, chrześcijan i pogan. Obok zapisywanej runami literatury w języku chazarskim, rozkwitała literatura w języku hebrajskim (m.in. zaginione „kroniki chazarskie” i „księgi zapisków”). W X w. nastąpił upadek państwa, spowodowany głównie rozwojem Rusi Kijowskiej (zwycięska wyprawa księcia Światosława w 965) i ekspansją sąsiednich ludów. W XII-XIII w. wszelkie informacje o Ch. zupełnie zniknęły ze źródeł. Część kupców i uczonych znalazła schronienie w Europie Zachodniej. Według jednej z teorii, wśród pierwszych żydowskich osadników na ziemiach polskich byli Żydzi chazarscy.

Autor hasła: Paweł Fijałkowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand