Centralna Żydowska Komisja Historyczna (CŻKH)

żydowska instytucja naukowo-dokumentacyjna, z siedzibą w Lublinie (od marca 1945 – w Łodzi), powołana przy CKŻP, początkowo jako Żydowska Komisja Historyczna (od sierpnia 1944), a od grudnia 1944 – jako CŻKH, z F. Friedmanem (do przeł. lipca i sierpnia 1946), a następnie z Nachmanem Blumentalem, jako dyrektorem. Działała pod kierunkiem tzw. Instytutu Naukowego, złożonego z 6 osób (w tym 4 z tytułem doktora). Miała dokumentować zbrodnie niemieckie na Żydach oraz – według opracowanej instrukcji – zbierać i przygotowywać do druku relacje. Szczególne miejsce w jej dorobku zajmują: Kartoteka Ocalałych Żydów, obejmująca ok. 230 tys. nazwisk, powstała w 1944-1947, oraz unikalny zbiór relacji. W 1945-1946 powstała sieć komisji wojewódzkich i kół lokalnych (w 1945 utworzono ich 25), w mniejszych ośrodkach – korespondentów. Przy CŻKH utworzono archiwum, bibliotekę, zbiór fotograficzny, muzeum itd., służące pomocą w pracy nauk. i w ściganiu zbrodniarzy wojennych. Komisja przejęła też odnalezioną część Podziemnego Archiwum Getta. CŻKH i jej oddziały (głównie krak., katowicki i białost.) do 1947 opublikowały 35 książek (od 1946 w ujednoliconej redakcji). Jej przedstawiciele brali udział w procesach zbrodniarzy hitlerowskich. Zgodnie z zapisem statutowym, CŻKH miała stać się bazą dla utworzenia Żydowskiego Instytutu Naukowego. W maju 1947 została przekształcona w Żydowski Instytut Historyczny z siedzibą w gmachu przedwojennej Biblioteki Judaistycznej w Warszawie, dokąd przeniesiono także zbiory likwidowanych agend terenowych.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem