Cenerene

Cene urene; Cejne-urejne (jid.; hebr. Ceena u-reena = idźcie i patrzcie, wyjdźcie i spójrzcie); Tajcz Chumasz (od niem. deutsch i hebr. Chum(m)asz, dosł.: niemiecki [w znaczeniu jidysz] Pięcioksiąg) – najpopularniejsze w literaturze jidysz dzieło religijne, autorstwa Jakuba ben Icchaka Aszkenazego z Janowa (ok. 1550 – [1626] 1628), zw. Biblią kobiecą. Jest ono przystępnie napisaną parafrazą homiletyczną Pięcioksięgu oraz fragmentów Ksiąg Prorockich. Zawiera też opowieść o zburzeniu Świątyni Jerozolimskiej i podboju Judy (wraz z ilustracjami). Przeznaczone jest do czytań sobotnich dla niewiast, nie znających języka świętego, tj. hebrajskiego. Tytuł księgi został zaczerpnięty z Pieśni nad pieśniami (3,11). Pierwsze jej zachowane wydanie pochodzi z Bazylei z 1622 i zawiera informację, że edycję tę poprzedziły wcześniejsze wydania w Lublinie (pierwsze prawdopodobnie w 1590) i w Krakowie. Księga zyskała niezwykłą popularność wśród kobiet żydowskich, przede wszystkim w Polsce, Niemczech, na Litwie i w Rosji; w XVII w. wznawiano ją aż 26 razy. W 1660 została przełożona na język łaciński, a w 1846 – na francuski. Nawet współcześnie jest popularna w kręgach religijnych, zarówno w oryginale, tj. w języku jidysz, jak też w tłumaczeniach na język hebrajski czy angielski. Ogółem wznawiano ją w języku jidysz. ok. 250 razy. Niezwykła popularność C. także wśród mężczyzn sprawiła, że Jaakow ben Icchak napisał również w języku jidysz komentarz do Pięcioksięgu, przeznaczony dla mężczyzn pt. Mejlic jojszer (wyd. Lublin 1622).

Autorzy hasła: Małgorzata Barcikowska, Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem