Brystygier (Bristiger, Brüstigier), z domu Prajs (Preiss) Julia

pseud. Daria, Ksenia, Luna, Maria (1902 Stryj – 1975 Warszawa) – działaczka komunistyczna, wysoki funkcjonariusz UB; żona lwowskiego działacza syjonistycznego, dr. Natana Brystygiera. Była absolwentką historii na UJK (doktorat uzyskała w 1926), studiowała też w Paryżu (1927-1928). Była nauczycielką w jednym z gimnazjów i seminarium nauczycielskim organizacji Tarbut w Wilnie (1928-1929). Za uczestnictwo w strajku nauczycielskim została pozbawiona praw do nauczania. Od 1927 była sympatykiem ruchu komunistycznego. Redagowała „Przegląd Współczesny” (Lwów 1931). W latach 30. pełniła wiele funkcji w Międzynarodowej Organizacji Pomocy Rewolucjonistom (MOPR) i Komunistycznej Partii Zachodniej Ukrainy. Po zajęciu Lwowa przez Sowietów, była sekretarzem Komitetu Obwodowego MOPR, a od 1940 – członkiem Wszechzwiązkowego KC tej organizacji. Współpracowała z pismem „Nowe Widnokręgi”. Po napaści niemieckiej na Związek Radziecki ewakuowała się do Charkowa, a następnie do Samarkandy. Od 1943 była członkiem KC i sekretarzem Prezydium Zarządu Głównego ZPP. We wrześniu 1944 została członkiem Krajowej Rady Narodowej, a w październiku tego roku – członkiem PPR. W grudniu 1944 powierzono jej kierowanie wydziałem UB, w 1950 została dyrektorem Departamentu Politycznego MBP, w 1956 – członkiem Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego. Bliskie związki osobiste łączyły ją z J. Bermanem i H. Mincem. Szczególnie zasłużona dla „umacniania władzy ludowej”, skutecznie stosowała metody prowokacji politycznej i brała udział w intrygach w obozie rządzącym (m.in. uczestniczyła w organizowaniu sprawy przeciw J. Różańskiemu). Od maja 1958 przeszła na emeryturę i zajęła się pracą literacką, publikując pod nazwiskiem Prajs (m.in. wydała dwa tomy opowiadań i powieść Krzywe litery, 1960).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand