Bromberg-Bytkowski Zygmunt

(1866 Stryj – 1923 Łódź) – poeta, dramaturg, eseista, krytyk sztuki, historyk literatury i działacz syjonistyczny. Ukończył gimnazjum w Tarnowie. Wraz z A. Salzem założył syjonistyczne koło studenckie pn. Bar Kochba. Był członkiem Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza. Studia prawnicze odbył w Wiedniu. W 1897, jako jeden z trzech tarnowskich delegatów, uczestniczył w I Światowym Kongresie Syjonistycznym w Bazylei. W 1898-1901, z ramienia stowarzyszenia Ahawat Syjon (Tarnów), organizował w Galilei (Palestyna) pierwszą kolonię Żydów z Galicji (nosiła ona nazwę Machanajim). W 1902 powrócił do kraju i podjął studia filozoficzne we Lwowie; od 1908 nauczał w tamtejszym II Gimnazjum. W 1917-1923 był dyrektorem Gimnazjum Żeńskiego Towarzystwa Żydowskich Szkół Średnich w Łodzi. Należał do grona założycieli partii Hitachdut. Był redaktorem wydawanego w Łodzi miesięcznika syjon. „Tel-Awiw” (1919-1921), członkiem zarządu i prezesem Łódzkiego Żydowskiego Towarzystwa Muzycznego i Literackiego „Hazomir”. Uważany jest za jednego z głównych protagonistów „prawdziwej” literatury polsko-żydowskiej, w przeciwieństwie do twórców, skłaniających się ku asymilacji. Publikował w wielu czasopismach polskich, polsko-żydowskich i niemieckich. Tłumaczył też literaturę niemiecką (m.in. Lessinga i Maeterlincka). Największe uznanie przyniósł mu przekład na język polski Pieśni nad pieśniami, wyd. (Łódź 1924) z ilustracjami A. Szyka i wstępem W. Fallka. W 1906 wydał Ines de Castro. Dramat w 4 aktach. Zajmował się też historią i krytyką literatury. W języku polskim wydał prace o Stanisławie Przybyszewskim (Nagroda Sienkiewiczowska 1902), Gerhardzie Hauptmannie (dwie, jedna wyd. w 1905, druga – w 1908), Juliuszu Słowackim (Słowacki jako dramaturg, 1909); oraz O monologu w dramacie (1909). Kilka prac poświęconych krytyce literackiej i sztuce opublikował w języku niemieckim (w tym 3 w formie książkowej). Był też jednym z najbardziej cenionych krytyków, piszących o sztuce żydowskiej; uczestniczył w organizowaniu wielu wystaw artystycznych we Lwowie i Łodzi (m.in. w 1914 we Lwowie zorganizował wystawę prac M.E. Liliena).

Autor hasła: Małgorzata Naimska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand