Brijus

(jid.; od hebr. brijut = zdrowie), właśc. Żydowskie Towarzystwo Przeciwgruźlicze „Brijus” – żydowskie towarzystwo do walki z gruźlicą, powstałe w 1908 z inicjatywy lekarza Zygmunta Fajnkinda (Feinkinda) oraz Józefa Hersza Dawidsohna, wkrótce po założeniu (w końcu 1904) Warszawskiego Towarzystwa Przeciwgruźliczego. Początki jego działalności wiążą się z utworzonym przez Fajnkinda warsz. punktem konsultacyjnym dla chorych na gruźlicę, w którym udzielano porad, świadczono usługi diagnostyczne, prowadzono wywiady z chorymi i badania epidemiologiczne. Punkt miał własną pracownię rentgenowską oraz laboratorium analityczne. W latach 30. przyjmowało w nim 5 lekarzy i jeden specjalista chorób dziecięcych. Rocznie udzielano w nim pomocy ok. 5,5 tys. chorym. B. prowadził także działalność oświat. i profilaktyczną, m.in. w formie odczytów, które przyczyniły się do popularyzacji świadomości zagrożenia epidemiologicznego. Prowadził też własne sanatorium przeciwgruźlicze, zwane Goldflamówką (por. Goldflamm Samuel), w Otwocku na 170 łóżek, przeznaczone dla chorych odbywających kurację przez 2-3 lata; wnosili oni tylko niewielkie opłaty. Przy sanatorium działała przychodnia i oddział dla chorych na gruźlicę kości. Udzielały one pomocy ortopedycznej ok. 500 kalekom rocznie. Funkcjonował tam również punkt konsultacyjny dla chorych, którzy nie korzystali z leczenia sanatoryjnego i przechodzili rekonwalescencję w domach; miał on pod opieką ok. 900 pacjentów rocznie. W latach 30. Towarzystwo liczyło przeszło 700 członków; jego roczny budżet wynosił ok. pół mln zł. Kierował nim zarząd złożony z kilkunastu członków, ze Stanisławem Seidenbeutlem jako prezesem i dr. Izraelem Milejkowskim na czele. B. był popularnym przykładem żydowskiej nowoczesnej organizacji samopomocowej. W 1938-1939 wydawała czasopismo pn. „Brijus”, pod red. Milejkowskiego (ukazało się 14 nr.). (Por. też: TOZ; Lewin Gerszon).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand