Błogosławieństwo świec

(hebr. Birkat ha-nerot) – błogosławieństwo wypowiadane przez panią domu przy zapalaniu świec 18 min. przed zachodem słońca (hebr. szkijat ha-cham(m)a) na początku szabatu i innych ważniejszych świąt. Według typologii błogosławieństw, jest ono zaliczane do błogosławieństw micw (hebr. Birchot ha-micwot), odmawianych przed lub po wypełnieniu jakiegoś obowiązku religijnego. Jest to jedna z trzech podstawowych micw (obok stosowania zasady zw. chal(l)a, zasady czystości rytualnej podczas menstruacji; nid(d)a), do której spełniania są zobowiązane żydowskie kobiety. Za nieprzestrzeganie jej – według Talmudu – są karane śmiercią przy porodach. Zapis ten prawdopodobnie stanowi pozostałość sporu faryzeuszysaduceuszami, trzymającymi się ściśle litery prawa zawartego w Torze; w związku z istniejącym w niej zakazem zapalania ognia w szabat, saduceusze prawdopodobnie nakazywali obchodzenie szabatu w ciemnościach. W istocie obrzęd zapalania świec szabatowych (hebr. hadlakat ha-nerot) nie ma źródeł w nakazach biblijnych. B.ś. nie jest też cytowane w Talmudzie i pojawia się dopiero w modlitewniku gaona Amrama ben Szeszny (IX w.). Zgodnie z obyczajem (por. minhag), zapala się wówczas dwie świece, co ma związek ze słowami „pamiętaj” i „uświęcaj”, zawartymi w biblijnym nakazie święcenia szabatu (Wj 20,8); świec może być też więcej, ale nigdy mniej niż dwie. Najczęściej niewiasta wypowiada B.ś., przysłaniając powieki dłońmi. Nie powinna bowiem patrzeć na płomień świec, gdyż błogosławieństwo powinno być wypowiadane przed spełnieniem czynności, której dotyczy. Podczas Chanuki kobieta najpierw odmawia B.ś. i dopiero potem zapala świece. Istniało też przekonanie, że modlitwy wypowiadane z przysłoniętymi oczami zostaną wysłuchane. Według hag(g)ady, aniołowie towarzyszący mężczyźnie w drodze z synagogi, błogosławią jego dom dopiero wówczas, gdy ujrzą zapalone świece. Sam moment zapalania świec i wypowiadania B.ś. jest bardzo ważny, gdyż stanowi symboliczny początek szabatu, kiedy człowiek pozostawia za sobą zgryzoty dnia codziennego. Z tego powodu motyw ten bardzo często był przedstawiany w sztuce żydowskiej. (Por. też: hawdala; hawdalowe świece)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem