Birobidżan

autonomiczny obwód we wsch. Syberii. W 1928, w związku z planami produktywizacji ludności żydowskiej, tworzenia obwodów autonomicznych dla narodów Związku Radzieckiego oraz stworzenia bariery przeciw potencjalnemu zagrożeniu japońskiemu, władze sowieckie wyznaczyły tam terytorium dla osadnictwa żydowskiego, z intencją stworzenia autonomicznego obwodu. Mimo usilnej propagandy i warunków dla rozwoju zsowietyzowanej kultury jidysz, znaczna część imigrantów wkrótce opuściła ten region, z którym nie miała żadnych związków historyczno-kulturowych. Pod koniec l. 30. XX w. osadnictwo zahamowały czystki, skierowane przeciwko „nacjonalistycznym i syjonistycznym kontrrewolucyjnym sabotażystom”. Imigracja do B. rozwinęła się w l. 40., gdy wielu Żydów będących ofiarami wojny, Holokaustu oraz stalinowskich represji, podjęło próbę budowy nowego życia. Przybyło tam wówczas ok. 15 tys. osób (ogółem w regionie mieszkało 35 tys.); odrodziły się instytucje związane z kulturą jidysz. Dalszy rozwój B. został przerwany zwrotem antyżydowskim w polityce Stalina (1948). Żydów w B. oskarżano o dążenie do przyłączenia obwodu do Japonii. W późniejszym okresie władze zrezygnowały z promowania emigracji do Żydowskiego Obwodu Autonomicznego, i choć nie został on zlikwidowany, całe przedsięwzięcie zakończyło się fiaskiem; obumarło życie kulturalne. W 1968 mieszkało tam 25 tys. Żydów i stanowili oni ok. 15% ludności tego regionu. Według niezbyt pewnych szacunków, w 1. poł. l. 90. odsetek ten miał spaść do ok. 4%. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy były przemiany polityczne w Rosji, dzięki którym możliwa stała się emigracja Żydów z B. do Izraela. (Zob. też Jewsekcja)

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem