Berek (Berko) Joselewicz (Josielewicz)

Berko Józef (1764 [1765] Kretynga – 1809 Kock) – oficer wojsk polskich; członek polskich lóż wolnomularskich (m.in. „Bracia Polscy Zjednoczeni”); ojciec Józefa Berkowicza. W młodości był faktorem biskupa wileńskiego, Ignacego Massalskiego; zdobywszy jego zaufanie jeździł w interesach do Francji i Belgii. Ok. 1788 uniezależnił się, ożenił i osiadł w Pradze pod Warszawą, gdzie zajmował się handlem końmi i dostawą paszy dla wojska. Po wybuchu powstania kościuszkowskiego wstąpił do milicji, a następnie, wraz z Józefem Aronowiczem, utworzył żydowski pułk lekkokonny; T. Kościuszko mianował go jego dowódcą w randze pułkownika. Po rozbiciu pułku przez Rosjan podczas szturmu Pragi (4 XI 1794) i upadku powstania, B.J. wyemigrował do Galicji i zamieszkał we Lwowie, gdzie cieszył się wielką popularnością. Jesienią 1796 zaproponował władzom austriackim utworzenie ochotniczego korpusu żydowskiego, jednak propozycja ta została w Wiedniu odrzucona. Kiedy do B.J. dotarły wieści o formowaniu Legionów Polskich, udał się do Włoch, gdzie jako oficer nadkompletny pierwszej legii pozostawał u boku gen. Henryka Dąbrowskiego (1798). Następnie służył w randze rotmistrza w kawalerii legionowej; brał udział w wielu walkach. Przeniesiony nad Ren do legii Kniaziewicza, jako Żyd, doznał wielu przykrości. W 1803-1806 był kapitanem-kwatermistrzem w pułku dragonów legionu hanowerskiego, pozostającego na żołdzie francuskim. Otrzymał legię honorową i gratyfikację za zasługi. W 1807 wstąpił do armii Księstwa Warszawskiego, w której awansował do stopnia szefa szwadronu. Brał udział w wielu walkach; został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari (1808). Poległ podczas wojny (5 V 1809), w potyczce z huzarami węgierskimi pod Kockiem, gdzie później stanął pamiątkowy monument (wg niektórych relacji B.J. zginął na rynku w Kocku; do wydarzenia tego nawiązywało ludowe żydowskie porzekadło: „tam to w zajściu huncwockiem zginął Berek pod Kockiem”). W okresie międzywojennym okoliczna młodzież żydowska, zrzeszona w organizacji Ha-Szomer ha-Cair, czciła pamięć B.J., organizując co roku w dniu Lag ba-Omer marsze do miejsca jego domniemanego grobu. (Zob. też: Drużyny Harcerskie im. Berka Joselewicza; oraz w: Korenfeld Mikołaj)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Joselewicz Berek - Berek (Berko) Joselewicz (Josielewicz) - Polski Słownik Judaistyczny
Joselewicz Berek (kliknij, aby powiększyć)

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem