Ben-Gurion Dawid

właśc. Dawid Grin (Grün) (1886 Płońsk – 1973 Jerozolima) – przywódca ruchu syjonistycznego, wieloletni przewodniczący egzekutywy Agencji Żydowskiej, pierwszy premier państwa Izrael. Wyrósł w rodzinie związanej z ruchem syjonistycznym, uczył się w zmodernizowanym chederze. Był jednym z założycieli młodzieżowego ruchu syjonistycznego Ezra. W 1903 wstąpił do partii PS. W 1905 brał udział w organizowaniu żydowskiej samoobrony. Od 1906 mieszkał w Palestynie. Szybko zdobył znaczenie polityczne; został wybrany do KC PS i reprezentował tę partię na XI Światowym Kongresie Syjonistycznym (1913). Uważał, że każdy członek partii winien osiąść w Palestynie, a tamtejsza społeczność żydowska powinna sama decydować o swojej przyszłości, bez interwencji ze strony diaspory. Opowiadał się za tym, by język hebrajski stał się językiem partii i żydowskiego życia publicznego w Palestynie. W 1915, wraz z grupą działaczy syjonistycznych, znalazł się na wygnaniu, najpierw w Egipcie, a następnie w Stanach Zjedn., gdzie zachęcał amerykańskich Żydów do osiedlania się w Palestynie. Był jednym z twórców młodzieżowej organizacji pionierskiej He-Chaluc. Po ogłoszeniu deklaracji Balfoura wezwał do tworzenia żydowskich oddziałów, które wzięłyby udział w wyzwoleniu Palestyny. Sam zaciągnął się do Legionu Żydowskiego. W lutym 1919, na konferencji PS wezwał syjonistów-socjalistów do jedności w budowaniu społeczeństwa socjalistycznego w Palestynie. Należał do inicjatorów powołania partii Achdut ha-Awoda oraz do założycieli organizacji Histadrut (1920), a w 1921-1935 był jej generalnym sekretarzem. W 1930-1934 starał się zapobiec wzrostowi wpływów rewizjonistów w ruchu syjonistycznym oraz rozłamowi tego ruchu. W 1933 został członkiem egzekutywy Agencji Żydowskiej, a w 1935-1948 był jej przewodniczącym. W 1937 opowiedział się za planem podziału Palestyny, sformułowanym przez specjalną komisję brytyjską. Wychodził z założenia, że nawet małe państwo żydowskie mogłoby stać się instrumentem dla zrealizowania idei syjonistycznych. Po fiasku rozmów z przedstawicielami arabskimi w Londynie i ogłoszeniu Białej Księgi w 1939 B.-G. potępił ją jako zdradę i opowiedział się za czynnym przeciwstawieniem się jej postanowieniom. Po wybuchu II wojny światowej wezwał jednak do poparcia Wlk. Brytanii, mimo sprzeciwu wobec prowadzonej przez nią polityki w Palestynie. Był aktywny w szerzeniu propagandy syjonistycznej w Stanach Zjednoczonych; brał udział w przygotowywaniu tzw. Programu Biltmorskiego. Występował przeciwko działalności organizacji wojsk., nie uznających autorytetu Agencji Żydowskiej, związanych z nurtem rewizjonistycznym. Kiedy jednak po zakończeniu wojny, brytyjska polityka imigracyjna w Palestynie nie zmieniła się, poparł akcje Hebrajskiego Ruchu Oporu. Popierał też nielegalną imigrację i rozwój wojskowej żydowskiej samoobrony – Hagany. Podczas wojny o niepodległość Izraela (1947-1948) organizował zaplecze finansowe, zaopatrzenie w broń, przygotowywał plany operacyjne. Wiosną 1948 naciskał na utworzenie państwa żydowskiego, zaraz po wygaśnięciu mandatu brytyjskiego. 14 V 1948 ogłosił powstanie państwa Izrael. Został premierem i ministrem obrony w rządzie tymczasowym, a następnie stworzył gabinet koalicyjny. W grudniu 1951 ogłosił Jerozolimę stolicą państwa Izrael. W 1953 odsunął się od polityki, by wrócić do pracy w kibucu, ale w 1955, w momencie kryzysowym, powrócił na stanowisko ministra obrony, a od 1955 także premiera. Po kampanii synajskiej (1967) i wymuszeniu pod presją międzynarodowej opinii wycofania armii izraelskiej z Synaju i Strefy Gazy, dążył przede wszystkim do umocnienia międzynarodowej pozycji Izraela. Polityka zbliżenia z RFN i sprawa niemieckich odszkodowań wywołały silny opór części społeczeństwa izraelskiego. W 1965, wraz z grupą działaczy, odszedł z Partii Pracy Mapai (akr. od hebr. Mifleget Poalej Erec Israel = Partia Pracujących Ziemi Izraela) i kandydował w wyborach do Knesetu i Histadrutu, jako reprezentant nowego ugrupowania – Rafi (akr. od hebr. Reszimat Poalej Israel = Lista Pracy Izraela), jednak wyniki wyborów rozczarowały go. B.-G. nie przystąpił do Izraelskiej Partii Pracy (hebr. Mifleget ha-Awoda ha-Israelit), powstałej w 1968 z połączenia Mapai Rafi i Achdut ha-Awoda. W 1969 wycofał się z życia politycznego.

Autor hasła: Natalia Aleksiun

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem