Baal Szem

baal szem (hebr., dosł.: Mistrz Boskiego Imienia, przen.: egzorcysta, odczyniacz, cudotwórca; jid. Balszem, balszem) – pojęcie znane już w czasach ostatnich gaonów babilońskich, które weszło szerzej w użycie dopiero w średniowieczu i funkcjonowało jako określenie sławnych ludzi (głównie z kręgów kabalistycznych i chasydzkich), posługujących się do czynienia różnego rodzaju „cudów” Tetragramem oraz innymi Imionami Boga. Od końca XIII w. stosowano je także w stosunku do osób sporządzających przy ich użyciu amulety, a także odprawiających egzorcyzmy nad chorymi umysłowo i przeciw dybukom. Liczba b.sz. wzrosła wraz z upowszechnieniem się tzw. kabały praktycznej, zwłaszcza wśród Żydów polskich i niemieckich, od XVI w. W tym też czasie zaczęły powstawać opowieści o dokonywanych przez nich cudach. Miano b.sz. nosili zarówno ludowi cudotwórcy-półanalfabeci, jak również niektórzy znani uczeni. Czasem cudotwórcę takiego nazywano baal mofet (hebr., dosł.: mistrz cudu; jid. bal-mofejt). Nie ma również jakiejś szczególnej różnicy znaczeniowej między b.sz. i baal szem tow (hebr., pan [mistrz] dobrego imienia; jid., bal-szem-tow) – określeniem używanym jeszcze przed wystąpieniem twórcy nowożytnego chasydyzmu – Izraela ben Eliezera, zw. BESZT-em (por. Baal Szem Tow). Tytuł b.sz. dla reprezentantów haskali był synonimem szarlatana i awanturnika bądź siewcy obskurantyzmu. (Por. Elijahu ben Jehuda z Chełma).

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem