Asz Szalom

(1880 Kutno – 1957 Londyn) – prozaik i dramaturg, klasyk nowoczesnej prozy żydowskiej, tworzący w języku jidysz. Otrzymał tradycyjne wykształcenie religijne. Mając 17 lat, z powodu swych „heretyckich” poglądów musiał opuścić dom. Po przybyciu do Warszawy (1900) i rozpoczął karierę literacką w kręgu I.L Pereca. Początkowo pisał w języku hebrajskim, później w jidysz. Już pierwsze jego utwory, powieść A sztetł (jid.; 1904 [wyd. książkowe 1905]; wyd. pol. Miasteczko, 1910) i sztuka Mitn sztrom (jid., Z prądem; tytuł pol. Z biegiem lat; tytuł oryginalny Curik gekumn, 1904), przyniosły mu rozgłos. W czasie I wojny światowej przebywał w Stanach Zjednoczonych. Potem wrócił do Polski. W 1918 z ramienia Jointu uczestniczył w akcji pomocy żydowskim ofiarom wojny i rewolucji. Następnie wyjechał do Francji, by w 1938 osiąść w Ameryce; dopiero w 1954 przeniósł się do Izraela. W 1932 został odznaczony orderem Polonia Restituta. Był honorowym przew. Żydowskiej Sekcji PEN-Clubu. A. był pisarzem płodnym (ok. 60 tomów prozy i dramatów). Ortodoksi atakowali go w związku z trylogią, dotyczącą wspólnych korzeni chrześcijaństwa i judaizmu: Der man fun Neceres (wyd. ang. – 1939; jid. – 1943; pol. Mąż z Nazaretu, 1990), Der Apostoł (jid., Apostoł, 1943) i Meri (Maria, 1949). W powieściach A. mieszał realizm z pierwiastkami romantycznymi i mistycznymi. Świat żydowskich miasteczek prezentował m.in. w utworach Motke Ganew (jid., 1917; wyd. pol. Motke Złodziej, 1925) czy Onkł Mojsze (jid., Wujek Mojżesz, 1918) – o losach Żydów w Ameryce. Tematyce hist. poświęcił m.in.: Kidesz Haszem (jid., od hebr., Uświęcenie [Bożego] Imienia, 1920), powieść o Żydach w dobie powstania Chmielnickiego; opowiadanie Di kiszefmacherin fun Kastilien (jid., 1921; wyd. pol. Czarodziejka z Kastylii, 1926); Der Nowi (jid., Prorok, 1955). Największym jego dokonaniem była trylogia Farn mabul (jid., 1929-1931; Przed potopem – Trzy miasta; Petersburg [wyd. pol. 1931], Warszawa [wyd. pol. 1931], Moskwa [wyd. pol. 1932]), prezentująca epicki obraz przemian społeczności żydowskiej w pierwszych dekadach XX w. W czasie II wojny światowej A. opublikował Hitlers geburt (jid., Narodziny Hitlera), a w 1946 – Der brenendiker dorn (jid., Płonący cierń) oraz East River. Później powstały jeszcze m.in. powieść Mojsze (jid., Mojżesz, 1951), Grossman un zin (jid., Grossman i synowie, 1954). A. był też autorem wielu dramatów, np. Got fun nekome (jid., Bóg zemsty, 1908), A sznirł perł (jid., Sznur pereł), Szabse-Cwi (jid., Sabataj Cwi), oraz adaptacji scenicznych kilku swych powieści.

Autor hasła: Rafał Żebrowski

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

Szalom Asz, w środku - Asz Szalom - Polski Słownik Judaistyczny
Szalom Asz, w środku (kliknij, aby powiększyć)

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem