Antioch IV Epifanes

(?-163 p.n.e. Tabe w Persji) – syn Antiocha III Wielkiego, ostatni król z dynastii Seleucydów, panujący w Judei w 175-163 p.n.e. Dążył do umocnienia państwa, poprzez przywrócenie jego potęgi militarnej, ekonomicznej i politycznej; zmierzał do pełnej asymilacji Żydów poprzez ich hellenizację. Jego postanowienia i decyzje budziły kontrowersje w łonie społeczności żydowskiej, podzielonej na zwolenników dynastii Ptolemeuszy i Seleucydów, jednak jej część ulegała wpływom nowych prądów kulturowych. Arcykapłan Jazon zbudował w Jerozolimie gimnazjon, gdzie młodzież żydowska ćwiczyła nago; za wstydliwe znamię poczęto uważać obrzezanie i starano się je ukrywać, stosując zabiegi chirurgiczne. Zdrada Jazona w 168 p.n.e, spowodowana pogłoską o śmierci A. IV E., stała się pretekstem dla dokonania rzezi wśród mieszkańców Jerozolimy. A. IV E.zbezcześcił Najświętszy Przybytek w Świątyni (Święte Świętych), wstępując doń i rabując skarby. Proces hellenizacji realizowany był przez A. IV E. przy użyciu siły. W końcu 167 p.n.e. w Świątyni Jerozolimskiej ustawiono posąg Zeusa Olimpijskiego; na miejscu ołtarza całopalenia stanął ołtarz greccki, na którym zaczęto składać ofiary. Świątynię Samarytan na Górze Garizim poświęcono Zeusowi Xenios. Na ulicach i placach żydowskich miast wznoszono posągi bóstw greckich, stawiano ołtarze. Ludowi nakazano przyjąć nowe wierzenia, nałożono nań obowiązek uczestniczenia w składaniu ofiar, zakazano wyznawania religii mojżeszowej, zabroniono dokonywać obrzezania, przestrzegać szabatu i świąt oraz posiadać księgi Tory. Za łamanie tych przepisów groziła kara śmierci. Wysłane przez A. IV E. wojska wtargnęły do Jerozolimy (169 p.n.e.) i dokonały kolejnej rzezi mieszkańców. Zburzono mury miasta (wzniesione za czasów Nehemiasza), a z odzyskanego kamienia na wzgórzu Ofel wzniesiono twierdzę Akra. Wielu Żydów opuszczało swe siedziby, kryjąc się na pustkowiach, dokąd nie docierali urzędnicy i wojska syryjskie, i gdzie można było pozostać wiernym religii przodków. Pobożnych tych nazywano chasidim. Skupili się oni wokół kapłana Matatiasza z Modin, którego synowie (Machabeusze, Hasmoneusze) wypowiedzieli monarsze i jego urzędnikom wojnę. Podczas powstania Machabeuszy A.IV E. zmarł, wyznaczając na regenta Filipa. (Zob. też Tobiadzi)

Autor hasła: Zofia Borzymińska

Strona główna Polskiego Słownika Judaistycznego

This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand