Archiwum Ważniejsze Niż Życie

„Archiwum ważniejsze niż życie” to projekt realizowany od 2016 roku we współpracy przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma oraz Stowarzyszenie „Żydowski Instytut Historyczny”. Intencją tej współpracy jest ukazanie znaczenia, jakie dla zrozumienia losów polskich Żydów miała praca w warunkach getta, którą podjęli członkowie zespołu Oneg Szabat kierowanego przez dr Emanuela Ringelbluma. Udostępniając i upowszechniając Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego tzw. Archiwum Ringelbluma, wpisane w 1999 roku na listę Pamięć Świata UNESCO, chcemy upamiętnić ich heroiczną walkę o zachowanie pamięci. Inicjatywę tę traktujemy również jako pretekst do opowiedzenia naszej wspólnej historii.

W 2017 roku zakończą się prace prowadzone przez badaczy ŻIH nad pełną edycją Archiwum Ringelbluma, która w całości składać się będzie z trzydziestu sześciu tomów wydanych w wersji papierowej. To bezprecedensowe przedsięwzięcie wydawnicze zostało zainicjowane przez Instytut, jako depozytariusza Archiwum Ringelbluma, w 1993 roku. Od tego czasu na bieżąco konserwujemy i digitalizujemy oryginały dokumentów. W realizację tego projektu zaangażowani są historycy, socjologowie, filozofowie, literaturoznawcy, redaktorzy oraz wybitni tłumacze. Dzięki ich wspólnemu wysiłkowi światło dzienne ujrzało już wiele niezrozumiałych czy nawet nieodczytanych dokumentów, które uporządkowane tematycznie sprawiają, że zgromadzone przez Oneg Szabat materiały stać się mogą powszechnie dostępnym źródłem wiedzy o losach Żydów w okupowanej Polsce. W przyszłości planujemy tłumaczenie całości na języki obce, w tym anielski, niemiecki czy hiszpański. 

Kluczowym punktem projektu „Archiwum ważniejsze niż życie” i swoistym upamiętnieniem grupy Oneg Szabat będzie zaplanowane na listopad 2017 roku otwarcie wystawy stałej poświęconej twórcom Archiwum Ringelbluma. W jej ramach po raz pierwszy od 70 lat szerokie grono odbiorców zobaczy oryginalne dokumenty z tego niebywałego zbioru. Wystawa w swoich założeniach opowiadać będzie o bezprecedensowej wartości zebranego materiału, jak też o losach i motywacjach członków zespołu Ringelbluma, a także o kontynuowanej przez ŻIH misji Oneg Szabat. Jednocześnie pracujemy nad mobilną wersją Archiwum, która dostępna będzie w najważniejszych muzeach świata.

Wystawa stała w sposób szczególny dopełniona zostanie poprzez międzynarodową konferencję naukową poświęconą historii Instytutu, badaniom nad Holokaustem oraz edukacji. Wydarzenie to będzie swego rodzaju ukłonem w stronę tradycji działań podejmowanych przez ŻIH, ponieważ to właśnie u Nas rozpoczęły się prace badawcze nad Zagładą na skalę światową.

Natomiast jeszcze przed otwarciem naszej stałej ekspozycji, zrewitalizowana zostanie przestrzeń historycznego gmachu przy ul. Tłomackie 3/5, który cudownie ocalał z pożaru getta i przetrwał wojnę, a następnie stał się siedzibą Żydowskiego Instytutu Historycznego. Co więcej, to właśnie tu podczas wojny odbywały się spotkania grupy Oneg Szabat, a dziś przechowywane jest Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego. Ślady wielkiej historii widać u nas na każdym kroku – już w holu Instytutu można zobaczyć fragmenty spalonej podłogi. Niewiele osób wie, że są one pokłosiem wysadzenia w powietrze Wielkiej Synagogi w dniu 16 maja 1943 roku.

Kolejnym elementem projektu „Archiwum ważniejsze niż życie” będzie upamiętnienie, a tym samym uhonorowanie, grupy Oneg Szabat i jej dzieła poprzez umieszczenia tablicy informacyjnej na budynku znajdującym się niegdyś pod adresem Nowolipki 68, w miejscu gdzie ukryte zostały dwie części Archiwum Ringelbluma. 

Obok zaznaczenia w topografii miasta konkretnego punktu, w którym Archiwum przetrwało Zagładę swych twórców konieczne są działania popularyzatorskie wypełniające wolę współpracowników Ringelbluma. Od lat prowadzimy w ŻIH szeroką działalność edukacyjną kierowaną zarówno do młodzieży, nauczycieli czy pasjonatów jak i do naukowców. Jej celem jest przybliżenie oraz pogłębienie historii, religii i kultury polskich Żydów — społeczności, która przez kilkaset lat aktywnie współtworzyła polską rzeczywistość. Na potrzeby wystawy stałej powstanie specjalny program edukacyjny skierowany do polskich jak i zagranicznych odbiorców, który będzie dostępny również online. 

Dodatkowo, z końcem 2017 roku podjęte zostaną prace nad Encyklopedią Getta Warszawskiego - wieloletnim projektem historyków, semantyczną bazą danych, która w oparciu o relacje oraz dokumenty znajdujące się w Archiwum Ringelbluma udostępni w Internecie najważniejsze pojęcia związane z gettem warszawskim, odtworzy jego topografię, udostępni informacje o osobach w nim zamkniętych, warunkach życia, terrorze i zbliżającej się Zagładzie.

Realizacja tych działań możliwa jest dzięki pomocy Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny, które pozyskuje na te przedsięwzięcia wsparcie finansowe w Polsce i zagranicą.



Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem