Żydowski Instytut Historyczny gromadzi i chroni archiwalia, książki i dzieła sztuki związane z historią i kulturą polskich Żydów, prowadzi wszechstronne badania oraz upowszechnia wiedzę o tysiącletnich dziejach Żydów w Polsce, ich miejscu w historii Polski i w ogólnej historii Żydów. Opieka nad zbiorami, studia nad przeszłością nie są jednak celem samym w sobie. Służą przekazywaniu wartości wypracowanych przez pokolenia Żydów polskich, wypełnianiu białych plam w historycznej świadomości i przełamywaniu stereotypów.

Od 1 stycznia 2009 Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma jest instytucją kultury podległą Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ale zarówno pierwsza część jego nazwy, jak i jego historia, są znacznie starsze. W 1947 r. bowiem Centralna Żydowska Komisja Historyczna (CŻKH, istniejąca od grudnia 1944 r.) zostaje przekształcona w Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Stowarzyszenie istnieje nadal, pozostaje właścicielem zbiorów zgromadzonych przez CŻKH,oraz przyznanego jej przez władze Warszawy budynku dawnej Głównej Biblioteki Judaistycznej. W 1994 r. ze Stowarzyszenia wyodrębnił się Instytut Naukowo-Badawczy, podporządkowany Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a finansowany głównie przez Ministerstwo Nauki (zakończył swą działalność 31 grudnia 2008 roku).

Na czele ŻIH im. E. Ringelbluma stoi: Profesor Paweł Śpiewak, dyrektor