Konspiracyjne Archiwum Getta Warszawy [Ring.I, Ring.II] Archiwum Ringelbluma. [1909] 1940-03.1943

Signature Size Unit count File
ARG 14 m b. 2063 No file

Dzieje twórcy: Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego znane też jako Archiwum Ringelbluma (od nazwiska jego inicjatora, kierownika i autora koncepcji badawczej) było w istocie instytucją naukową. Nadano jej kryptonim Oneg Szabat (hebr.: Radość Soboty). Działała od jesieni 1940 r. do marca 1943 r. Skupieni wokół archiwum działacze gromadzili dokumenty urzędowe, osobiste, materiały związane z życiem gospodarczym, społecznym, kulturalnym getta oraz sytuacją ludności żydowskiej na terenach okupowanych przez III Rzeszę. Równolegle podejmowali prace badawcze. Od przesiedlanych do getta, od zbiegłych z innych gett i obozów zbierali relacje z Zagłady. Opracowywali zdobyte informacje i rozprowadzali w formie biuletynu z przeznaczeniem dla władz Polski Podziemnej i dla zagranicy. Najwybitniejsi działacze, ściśle związani z życiem politycznym getta i konspiracją, to Emanuel Ringelblum, Hersz Wasser, Eliasz Gutkowski, Izrael Lichtensztajn, Menachem Linder, Szymon Huberband, Szmul Bresław. W 1946 i 1950 r. w ruinach szkoły im. Dow Ber Borochowa przy ul. Nowolipki 68 wydobyto 2 części archiwum, na ogół w dobrym stanie (zwłaszcza część druga), uległa jednak zniszczeniu większość zgromadzonych zdjęć. Mimo ciągłych poszukiwań (ostatnie na terenie byłego szopu szczotkarskiego w getcie przy ul. Świętojańskiej 34 prowadzono w 2003 r.) nie odnaleziono dotąd części III archiwum. 5.07.1999 r. Podziemne Archiwum Getta Warszawskiego zostało wpisane na Listę "Memory of the World" (Pamięć Świata) UNESCO. Obie części ARG liczą łącznie 28.650 kart i 35.370 stron dokumentów.
Zawartość: Część I ARG [ukryta 3 sierpnia 1942 r., w drugim tygodniu Wielkiej Akcji Likwidacyjnej Getta Warszawskiego] zawiera m.in..:
1. dokumenty dotyczące Oneg Szabat, podejmowanych prac i ludzi tworzących Archiwum;
2. konspekty, ankiety i opracowania dotyczące losów ludności żydowskiej na ziemiach polskich, od 09.1939 do 08.1942 r.:
- biuletyny Oneg Szabat od 03.1942 do 18.07.1942 (w nich m.in. "Drugi etap". Raport o zagładzie Żydów na ziemiech polskich, informacje o likwidacji kolejnych skupisk żydowskich, o ośrodku zagłady w Chełmnie nad Nerem);
- materiały do dziejów skupisk żydowskich poza Warszawą (w tym zbiór relacji z kresów),
- zbiór relacji żołnierzy z kampanii wrześniowej 1939 r. i z obozów jenieckich,
- materiały dotyczące obozów pracy, obozów przejściowych,
- zbiór listów napływających do getta (m.in.. kolekcja ziomkostwa kaliszan i płotczan od 10.1939 do 03.1940),
- utwory literackie
- kazania (rabina Kalonimusa Szapiro),
3. materiały dotyczące losu żydowskiej społeczności w Warszawie i getcie warszawskim 1939-1942, w tym.:
- dokumenty urzędowe władz niemieckich (m.in.. Arbeitsamtu),
- kolekcja obwieszczeń,
- dokumenty Rady Żydowskiej (w tym sprawozdania Batalionu Pracy 1940, materiały Służby Porządkowej, Komisji ds.. Przesiedleńców, Zakładu Zaopatrywania, Aresztu Centralnego i in.),
- korespondencja urzędowa (m.in. z niemieckim komisarzem Dzielnicy Żydowskiej - Der Kommissar für den Jüdischen Wohnbezirk in Warschau - Heinzem Auerswaldem, z Transferstelle, z agendami Zarządu Miejskiego miasta Warszawy),
- materiały dotyczące warunków pracy w szopach (warsztatach, fabrykach),
- dokumenty Żydowskiej Samopomocy Społecznej i instytucji z nią związanych (w tym materiały obrazujące działalność placówek oświatowych, opiekuńczych, kulturalnych);
- relacje, dzienniki, wspomnienia, kroniki, w tymi: Kronika Getta Warszawskiego Emanuela Ringelbluma, kronika Abrahama Lewina, Szymona Winklera, Racheli Auerbach,
- opracowania naukowe, utwory literackie,
- prasa konspiracyjna getta warszawskiego,
- materiały Icyka Mangera, Mojżesza Kaufmana, Emanuela Ringelbluma, Hersza Wassera, Menachema Kona, Izraela Lichtensztajna, Geli Seksztajn i in.
II. Część II ARG [ukryta w marcu 1943 r. tuż przed 3 akcją likwidacyjną w getcie warszawskim, przed wybuchem powstania w getcie]:
1. Materiały ogólne i opracowania dotyczące sytuacji ludności żydowskiej podczas wojny i materiały do dziejów skupisk ludności żydowskiej poza Warszawą, w tym raport o Zagładzie z 15.11.1942 dla Delegatury Rządu w Londynie;
- materiały dotyczące obozów pracy, obozów przejściowych i ośrodków zagłady (w tym pierwsze informacje i plany Treblinki);
2. Materiały i opracowania dotyczące ludności żydowskiej Warszawy, w tym:
- dokumenty władz i instytucji niemieckich,
- dokumenty dotyczące warunków pracy w szopach getta szczątkowego,
- dokumenty i korespondencja Rady Żydowskiej,
- dokumenty Żydowskiej Samopomocy Społecznej i instytucji z nią związanych,
- konspekty prac, prace naukowe, zestawienia statystyczne,
- prasa i druki oficjalne,
- prasa konspiracyjna getta warszawskiego i organizacji po stronie aryjskiej,
- spuścizny ( Cwi Pryłuckiego, Icchaka Kacenelsona, Kalonimusa Szapiro, E. Ringelbluma, Chaskiela Wilczyńskiego, A. Lewina, Janusza Korczaka, Menachema Kona, Icchaka Gitermana i in.).

 

Inwentarz oraz 9 tomów edycji dokumentów do kupienia w księgarni ŻIH — Sforim

All inventories
This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand