Jüdische Gemeinde zu Berlin (Gmina Żydowska w Berlinie). [1672] 1775 – 1938

Signature Size Unit count File
101 1.5 m b. 81 Download

Dzieje twórcy: Istnienie starego kahału w Berlinie datuje się na lata 1295-1573, zaś nowożytnej gminy żydowskiej na lata 1812-1933. Jej rola, zwłaszcza w szerzeniu idei haskali, była wiodącą w diasporze. Po 1933 r. spośród 500 tys. członków gminy po fali emigracji pozostało 172 tys. osób. Zostały one wysiedlone do obozów i gett "na wschód", a następnie poddane eksterminacji.
Już w 1906 r. powstało w Berlinie Ogólne Archiwum Żydów Niemieckich. Do 1926 r. zgromadzono tu materiały 344, przeważnie małych i średnich gmin. Po 1933 r. archiwum zostało przejęte przez nazistów. Znajdujące się w zbiorach ŻIH akta gminy berlińskiej zostały znalezione w 1945 r. na bocznicy kolejowej w Kłodzku i stanowią część większego zbioru dokumentów żydowskich wywożonych przez hitlerowców z Berlina. Zespół przejęty w 1947 r. ze zbiorów Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej.
Zawartość: Akta Gminy z lat 1775-1938. W tym m.in.:
- budżet gminy z 1793 i 1794 r.;
- Komisja Administracyjna Gminy - regulamin, budżet 1792-1794;
- sprawozdania i orzeczenia zastępcy nadrabina krajowego 1775-1826;
- odpisy przywilejów elektorów brandenburskich z lat 1672-1710 (odpis b.d. i z 1841 r.);
- wyciągi z postanowień sejmów brandenburskich w sprawach statusu ludności żydowskiej 1824-1831;
- statuty: Gminy (1896), Zgromadzenia Przedstawicieli Gminy (1907), organizacji samopomocowych (1825-1907), Żydowskiego Towarzystwa Naukowego "Sefath Emeth" z XIX w.;
- legaty na rzecz gminy, akta notarialne, orzeczenia podatkowe, zezwolenia na ślub, inwentarze spuścizn 1790-1860;
- wykaz liczebności 51 gmin żydowskich w Prusach Wschodnich, koniec XIX w.;
- spis chłopców urodzonych w Berlinie w latach 1870-1871 (fragment), 1871 r.
- Kulturverein der Juden in Preussen [Towarzystwo Kulturalne Żydów w Prusach] (1841) , statuty;
- Verein zur Erziehung jüdischer Waisen in Palästina [Towarzystwo opieki nad żydowskimi sierotami w Palestynie] 1879-1896 - statut, wyciągi z protokołów, korespondencja, preliminarze budżetowe;
- Berliner Comité für die verfolgten Russischen Juden. [Berlinski Komitet Żydowskich Uchodźców z Rosji] 1882-1899, Russischer Unterstützungsverein "Hulte" (Der Verein russisch-jüdischer Studierender 1890-1896) [Rosyjskie Towarzystwo Samopomocy "Hulte" (Stowarzyszenie Żydowskich Studentów z Rosji)] - statuty, sprawozdania z działalności, korespondencja;
- Deutsches Central-Komitee für die Russischen Juden [Centralny Komitet Rosyjskich Żydów w Niemczech] 1894-1899, m.in. wykaz osób, którym udzielono zapomogi;
- korespondencja gminy 1775-1937 - szczątki;
- korespondencja Biblioteki i Komisji Blibliotecznej przy gminie 1903-1938 - regulaminy, wyciągi z protokołów posiedzeń Komisji (1925-1931);
- Hilfsverein der Deutschen Juden. [Towarzystwo Samopomocy Żydów Niemieckich] 1933- 1939, pisma okólne z lat 1933-1936;
- korespondencja z organizacjami żydowskimi zagranicą dotycząca poszukiwań i pomocy z 1938 r.;
- kartoteka uczniów szkół gminnych w Berlinie 1927-1938, 1187 kart (baza komputerowa).

Inwentarz kartkowy.

All inventories
This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand