Relacja z obchodów 74. rocznicy buntu w Treblince

Przedstawiciele najwyższych władz państwowych, instytucji nauki i kultury oraz organizacji żydowskich, a także dyplomaci i reprezentanci okolicznych miast złożyli hołd wszystkim zamordowanym w byłym obozie zagłady w Treblince.

Wide a42b5381 1600x1067

Trudno nam sobie wyobrazić, co tu się stało. Wszystkie relacje to tylko przybliżenia. Brakuje nam słów” – przywitał zebranych gości prof. Paweł Śpiewak, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Dyrektor w swoim przemówieniu przybliżył ideę projektu „Księga Imionrealizowanego przez Żydowski Instytut Historyczny wraz z Fundacją „Pamięć Treblinki”. Celem tej inicjatywy jest przywrócenie pamięci o setkach tysięcy bezimiennych ofiar tego największego cmentarzyska polskich Żydów, jako że – jak mówił prof. Śpiewak — jednym z najbardziej przeraźliwych elementów śmierci w Treblince było pogrzebanie w dołach zapomnienia”. Na terenie byłego obozu zawieszono także stworzoną przez artystę Michała Bojarę symboliczną Wstęgę Pamięci z wypisanymi imionami i nazwiskami 2,5 tys. osób zamordowanych w Treblince, które udało się zidentyfikować.

Podczas swojego przemówienia, Krystyna Willenberg, wdowa po zmarłym w 2016 r. Samuelu Willenbergu (jednym z więźniów obozu zagłady w Treblince, któremu udało się zbiec podczas buntu, który wybuchł 2 sierpnia 1943 r.), mówiła: „Na pewno jest szczęśliwy, że spełnia się to, o czym on marzył – aby w Treblince powstało centrum edukacji, gdzie historycy będą opowiadać ludziom, co tu się działo.”

List od Prezydenta RP Andrzeja Dudy odczytał Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP, minister Wojciech Kolarski. Prezydent podkreślił, że „niepodległa Polska pielęgnuje i czci pamięć o ofiarach zagłady również po to, aby do podobnej zbrodni nie doszło już nigdy więcej”. Przemówienia wygłosili także: Ambasador Izraela Anna Azari i zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.

W imieniu premier Beaty Szydło wystąpił Sekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Jarosław Sellin. Przypomniał, że minister kultury podpisał list intencyjny na rzecz utworzenia nowej instytucji kultury – muzeum – miejsca pamięci po niemieckim obozie zagłady i obozie pracy w Treblince oraz wyraził nadzieję, że działalność tejże placówki „jeszcze bardziej przyczyni się do podnoszenia świadomości o tych tragicznych i niezwykle bolesnych kartach naszej wspólnej historii.” Podziękował wszystkim zaangażowanym w zapewnienie godnego upamiętnienia wszystkich ofiar obozu zagłady, a także wyraził nadzieję, że nowa formuła muzeum będzie „szansą na poszerzenie współpracy z innymi instytucjami, m.in. z Żydowskim Instytutem Historycznym i Yad Vashem w Izraelu, których efektem może być m.in. znaczne pogłębienie wiedzy o imiennej liście ofiar eksterminacyjnej Akcji Reinhardt”.

Zebranym wokół Pomnika Ofiar Obozu Zagłady towarzyszyły fragmenty wstrząsającej relacji Abrama Jakuba Krzepickiego, czytane przez Andrzeja Ferenca. Krzepicki był więźniem obozu zagłady w Treblince, któremu udało się zbiec 13 września 1942 r. po osiemnastodniowym pobycie w obozie. Po powrocie do warszawskiego getta złożył raport Racheli Auerbach należącej do grupy „Oneg Szabat”.

Po odmówieniu modlitw przez rabinów: Stasa Wojciechowicza, Michaela Schudricha oraz Meira Azair, a także ks. Wojciecha Lemańskiego, złożono wieńce i zapalono znicze.

Po części oficjalnej goście zostali oprowadzeni po terenie byłego obozu zagłady przez edukatorów Żydowskiego Instytutu Historycznego. Zwiedzającym została udostępniona mapa obozu zagłady Treblinka II oraz stworzona przez Fundację „Pamięć Treblinki” edukacyjna ścieżka zwiedzania terenu byłego obozu zagłady możliwa do odtworzenia za pomocą darmowej aplikacji na smartfony.

Goście zwiedzili także wystawę Kiedy słucham opowiadań z Treblinki, coś zaczyna dławić i dusić moje serce, na której zostały zaprezentowane pochodzące z Archiwum Ringelbluma świadectwa osób, które zdołały uciec z obozu śmierci. Relacje te, obecnie przechowywane i opracowywane przez Żydowski Instytut Historyczny, zebrali działający w ukryciu w getcie warszawskim członkowie grupy „Oneg Szabat”. Jest to najważniejszy zbiór archiwalny, w którym zapisano los Żydów pod niemiecką okupacją w Polsce.


Tegoroczna uroczystość wpisuje się w obchody 75. rocznicy Aktion Reinhardt, w wyniku której zginęło około trzy miliony Żydów z terenów ziem polskich okupowanych przez Niemców. Od 23 lipca 1942 roku, gdy do Treblinki przyjechał pierwszy transport z Żydami z getta warszawskiego, do listopada następnego roku w obozie zagłady zostało zamordowanych ponad 900 tysięcy ludzi. 2 sierpnia 1943 roku w obozie zagłady Treblinka wybuchł bunt przygotowany przez grupę konspiracyjną, w skład której wchodziło między innymi kilku wojskowych umiejących posługiwać się bronią. Zaatakowano strażników i podpalono zbiornik z paliwem. Udało się zbiec około 200 więźniom, jednak większość z nich została zabita w trakcie pościgu. Przeżyło około 70 osób, wśród nich pochodzący z Warszawy Jankiel Wiernik, autor obszernej relacji na temat systemu funkcjonowania Treblinki II (Rok w Treblince) i częstochowianin Samuel Willenberg, który opisał swoje przeżycia we wspomnieniach Bunt w Treblince.



This website uses cookies to collect statistical data. If you do not accept it, please disable cookies in your web browser. I understand