Wystawa „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę” w Muzeum Ziemi Chełmskiej

30 listopada o godz. 17.00 w Muzeum Ziemi Chełmskiej im. W. Ambroziewicza zostanie otwarta wystawa „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę” przygotowana przez Żydowski Instytut Historyczny im. E. Ringelbluma. Wystawę będzie można oglądać do 29 lutego 2020 r.

Wide szmul5

Szmul Zygielbojm (1895–1943) był działaczem politycznym związanym z socjalistyczną partią Bund; od lutego 1942 r. pełnił funkcję członka Rady Narodowej przy rządzie Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w Londynie. Jako członek Rady informował świat o tragicznym losie polskich Żydów pod niemiecką okupacją. Wobec klęski powstania w getcie warszawskim, a przede wszystkim na znak protestu przeciwko obojętności świata wobec zagłady Żydów, 12 maja 1943 r. popełnił samobójstwo.

Wystawa „Szmul Zygielbojm. Milczeć nie mogę i żyć nie mogę” w Muzeum Ziemi Chełmskiej została wpisana w program obchodów związanych z 80. rocznicą Marszu Śmierci chełmskich i hrubieszowskich Żydów. Marsz organizuje Stowarzyszenie Chelmer Organization of Israel, a także Międzynarodowy Dzień Pamięci o ofiarach Holokaustu.

Historia rodziny Zygielbojmów związana jest z Chełmszczyzną. Szmul Zygielbojm urodził się 21 lutego 1895 r. w Borowicy nad Wieprzem. Był najstarszym z jedenaściorga dzieci Josefa, mełameda w krasnostawskim chederze i Hene, córki kantora — Jakuba Pinkiera, z zawodu krawcowej. Początkowo rodzina utrzymywała się z młyna, prowadzonego przez Abrama Borowicera (dziadka Szmula), jednak po pożarze zakładu rodzina była zmuszona przenieść się do Krasnegostawu. Bieda rodzinnego domu spowodowała, że dzieci otrzymały jedynie podstawowe wykształcenie i dość szybko podejmowały pracę. Szmul Zygielbojm w wieku 10 lat zaczął przyuczać się do zawodu stolarza w zakładzie Barucha Lurie, a dwa lata później przeniósł się do Warszawy, gdzie pracował w fabryce rękawiczek.

Od 1915 r. rodzina Zygielbojmów mieszkała w Chełmie: najpierw przy ul. Pocztowej w sercu żydowskiej dzielnicy „Nowy Cal”, następnie przy ul. Lubelskiej 7 i w końcu przy ul. Świętoduskiej 9 (dzisiejszej ul. Mickiewicza). Wobec przedwczesnej śmierci ojca Josefa w 1917 r., Szmul musiał przejąć obowiązki głowy rodziny i zdobyć środki na jej utrzymanie, kolejno: w tartaku, szpitalu wojskowym i zakładzie olejarskim u Ester Montag. W tym czasie Szmul Zygielbojm rozpoczął także działalność polityczną. Wstąpił do partii Bund. Był jej delegatem na zjeździe w Lublinie w 1917 roku. Z ramienia Bundu zasiadał w Radzie Miejskiej Chełma wyłonionej w wyborach w 1919 r. Jako jeden z przywódców Bundu w Chełmie Szmul Zygielbojm zajmował się aktywnie działalnością charytatywną i oświatową. Współorganizował Dom Robotniczy, Społeczną Bibliotekę Żydowską, a także dom dziecka.

Dzięki inicjatywie Towarzystwa Jana Karskiego i Lubelskiej Izby Rzemieślniczej, 24 września 2008 r. przy ulicy Mickiewicza 9 i Narutowicza 16 w Chełmie została uroczyście odsłonięta tablica upamiętniająca Szmula Zygielbojma. Marek Edelman, który znał osobiście Szmula Zygielbojma i chodził z jego synem do jednej klasy, pisał w liście odczytanym w trakcie uroczystości:

Tablica upamiętniająca Szmula Zygielbojma w mieście jego dumnej młodości przywraca porządek prawdy historycznej. Pokazuje także, że Zygielbojmowie mogli zdarzyć się wszędzie, tak jak wszędzie mogli się zdarzać ludzie źli, podli i niegodni (…) Szmul Zygielbojm pozostał moralnym drogowskazem, ale także wyrzutem sumienia, dla tych, którzy zamiast pospieszyć z pomocą, odwracali głowę (...). Świat aliancki trwał w obojętności na zbrodnie Holokaustu, obojętnie patrzył na walkę i zagładę warszawskiego getta. Żeby go poruszyć, żeby nim wstrząsnąć, [Zygielbojm] odebrał sobie życie. Zrobił to, co było jego moralnym imperatywem.

Więcej informacji o wystawie w Żydowskim Instytucie Historycznym





Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem