Wymiana dokumentów na wystawie stałej

Pod koniec sierpnia 2018 r. dokonaliśmy kolejnej wymiany dokumentów na wystawie stałej „Czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu”.

Wide opaska
Opaska pracownika szpitala z okresu wielkiej akcji likwidacyjnej prezentowana na wystawie stałej  /  fot. Grzegorz Kwolek (ŻIH)

Wedle zaleceń konserwatorskich papierowe dokumenty eksponowane w gablotach muszą być okresowo wymieniane w celu zapewnienia im odpowiedniej ochrony. Pragniemy również pokazać Państwu jak najwięcej cennych dokumentów z kolekcji Podziemnego Archiwum Getta Warszawy.

Wśród prezentowanych eksponatów warto zwrócić szczególną uwagę na opaskę pracownika szpitala z okresu wielkiej akcji likwidacyjnej, na której odwrocie zamieszczono odręczną notatkę: „9.9.42 g. 6.00 – żona, siostra, 10.9.1942 – rodzice”.

Przez najbliższe trzy miesiące możecie Państwo zapoznać się też z oryginalnym fragmentem opracowania Szymona Huberbanda Ból jednostki z 1941 r. Szymon Huberband był rabinem, działaczem społecznym. Do pracy w grupie Oneg Szabat wciągnął go Emanuel Ringelblum; dla Archiwum przygotowywał przede wszystkim opracowania poświęcone życiu religijnemu w czasie Zagłady.

W najokropniejszym okresie
Dla narodu, kiedy całe pokolenie
Odchodzi we krwi i cierpieniu,
Kiedy okropność tragedii
I hiobowe wieści docierają masowo,
Kiedy z całych gmin żydowskich
W ciągu jednego dnia
Zostaje wielka „bratnia mogiła”…,
Kiedy „cierpienie zbiorowości”
Jest tak tragiczne –
Nie można zapominać o bólu jednostki!
Kiedy nadejdzie czas
Wyrównania rachunków,
Niech każdy fakt krzyczy:
Oskarżam!
Żądam – zemsty!

Więcej informacji o Szymonie Huberbandzie

Na wystawie prezentujemy również rękopis kazania rabina Kalonimusa Kelmisza Szapiry wygłoszonego w getcie warszawskim podczas święta Chanuka w grudniu 1941 r. oraz fragment Dziennika Lejzora Czarnobrody z okresu akcji likwidacyjnej.

Nie możemy płakać, nie potrafimy wycisnąć z oczu ni jednej łzy. Płakać potrafi człowiek! Płacze się przed kimś. My ludźmi przestaliśmy być! […]
Z trudem piszę. Czy spokojnie uda mi się choć fragmentarycznie ująć to wszystko, co w przeciągu tych dni przeżyłem i co przeżywam? Nie, na pewno nie, to przechodzi wszelkie ludzkie siły i rozum ludzki. A czy te słowa trafią do ciebie, któryś jeszcze pozostał, Wierny Przyjacielu, czy wydobędziesz je na światło dzienne? Bo to dla Ciebie piszę.
Nie wiem, czy w ogóle istniejesz, Przyjacielu. Tak jak we wszystko zwątpiłem i w Ciebie. Dlaczego teraz – gdy tak wołamy o Ciebie – nie dajesz znaku o sobie? Czy doprawdy – nie wrócisz? Czy doprawdy – i Tyś zdradził?

Do eksponatów dołączyliśmy także prywatną korespondencję zachowaną w Archiwum Ringelbluma: anonimowy list z getta warszawskiego do Polaka, dawnego przyjaciela, napisany po marcu 1942 r., list z czasu wielkiej akcji likwidacyjnej, którego autor uratował się wraz z rodziną dzięki przepustce od Menachema Kohna, kartkę Mońka Grossa z Kalisza napisaną do B. Lustiga w getcie warszawskim w lutym 1942 r. oraz odpis kartki pocztowej wyrzuconej z pociągu jadącego do Auschwitz i przekazanej rodzinie w getcie warszawskim.

Przez grzeczność proszę wrzucić do skrzynki.
16 XII środa
Będąc na przystanku Praga kreślę do Was kilka słów.
Jedziemy nie wiadomo dokąd.
Bądź zdrów
Łaja

Na wystawie prezentujemy zaświadczenie o przekazaniu do podstemplowania przez SS karty meldunkowej Leona Ringelbluma (brata Emanuela) zatrudnionego w szopie OBW, oryginał relacji Ostatnim etapem przesiedlenia jest śmierć autorstwa Gustawy Jareckiej, opisującej początki wielkiej akcji likwidacyjnej, a także stronę z nasłuchu radiowego prowadzonego przez członków Haszomer Hacair z zanotowaną informacją o nadaniu audycji przez stację radiową BBC z dnia 26 czerwca 1942 r., podczas której przemawiał członek Rady Narodowej Szmul Zygielbojm.

Wizyta na wystawie stałej to również doskonała okazja do zapoznania się z fragmentem utworu Władysława Szlengla „Już czas! Czas!” z grudnia 1942 r.

Już czas! Czas!
Długoś nas dniem obrachunku straszył!
Mamy już dosyć modlitw i pokut.
Dzisiaj Ty staniesz przed sądem naszym
I będziesz czekał pokornie wyroku.
Rzucim Ci w serce potężnym kamienie
Bluźniercze, straszne, krwawe oskarżenie.
Ostrzem topora, brzeszczotem szabel
Wedrze się w niebo, jak wieża Babel.
I Ty tam w górze wielki skazaniec,
Tam w międzygwiezdnej straszliwej ciszy,
Ty każde słowo usłyszysz,
Jak Cię oskarża naród wybraniec
– nie ma zapłaty, nie ma zapłaty!

Zapraszamy!

Więcej informacji na temat wystawy stałej „Czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu”

Kurator wystawy|Paweł Śpiewak

Współkurator|Anna Duńczyk-Szulc

Projektanci wystawy|Aneta Faner, Piotr Duma

Współpraca|Zuzanna Benesz-Goldfinger, Jarosław Kubicki, Sławomir Różański

Powierzchnia i specyfika wystawy pozwala na jednoczesne zwiedzanie jedynie 35 osobom. W związku z tym prosimy o rezerwację online i wybór dogodnej godziny odwiedzin.

Oprowadzanie po wystawie odbywa się dwa razy dziennie od poniedziałku do piątku: o godz. 11:00 po angielsku i o godz. 14:00 po polsku.

Wystawa jest czynna w godzinach:
Poniedziałek – Piątek: 09:00 – 18:00
Niedziela: 10:00 – 18:00

Ostatnie wejście o godzinie 17:00.

System rezerwacji wizyt dostępny jest tutaj.

Wystawa jest jednym z kluczowych elementów Programu Oneg Szabat realizowanego przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce w ramach partnerstwa publiczno — prywatnego.


















Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem