Rocznica powstania Instytutu Nauk Judaistycznych

Osiemdziesiąt dziewięć lat temu w Warszawie rozpoczął działalność Instytut Nauk Judaistycznych, pierwsza nowoczesna uczelnia żydowska w stolicy.

Wide instytut nauk judaistycznych

19 lutego 1928 roku w Warszawie otwarto Instytut Nauk Judaistycznych. Był on „pierwszą w Europie uczelnią żydowską z programem naukowym i dydaktycznym nie tylko przedmiotów teologicznych, ale także świeckich nauk judaistycznych.”

Początkowo Instytut nie miał stałej lokalizacji, a zajęcia odbywały się w wynajmowanych pomieszczeniach. „Przełomem stał się 1936 r., kiedy w nowo wybudowanym gmachu Głównej Biblioteki Judaistycznej Komitet Wielkiej Synagogi przydzielił bezpłatnie Instytutowi sale wykładowe, pracownie i pokoje dla administracji. Wzbogaciło to jednocześnie bazę naukową Instytutu, ponieważ słuchacze mogli korzystać zarówno z własnego księgozbioru, jak i z zasobów Biblioteki Wielkiej Synagogi.” Obecnie w tym właśnie budynku znajduje się Żydowski Instytut Historyczny.

By rozpocząć naukę w Instytucie należało mieć rozpoczęte studia na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego (choć chętni do nauki uczniowie bez matury mogli uczestniczyć w zajęciach jako wolni słuchacze, istniała także możliwość studiów eksternistycznych). Do zdania końcowych egzaminów niezbędny był tytuł magistra UW. Instytut wydawał dyplomy w dwóch językach — polskim i hebrajskim.

„Instytut posiadał dwa fakultety, na których nauka trwała cztery lata. Na fakultecie rabinicznym wykładano: wiedzę biblijną, wiedzę talmudyczną, prawo żydowskie, filozofię żydowską, liturgię, apologetykę, homiletykę, pedagogikę i historię Żydów. Na fakultecie historyczno-społecznym wykładano: historię Żydów, historię literatury hebrajskiej, językoznawstwo, historię gospodarczą, naukę o żydowskiej pracy społecznej, antropologię i biologię Żydów, higienę żydowską, folklor i etnografię, palestynografię, sztukę żydowską, bibliotekoznawstwo i muzeologię. Na drugim fakultecie kształcili się przyszli urzędnicy gmin żydowskich, kierownicy i pracownicy organizacji społecznych.[…] Szczególne zadanie stało przed fakultetem rabinicznym, który miał kształcić duchownych w stylu odmiennym od tradycyjnej ortodoksji i skostniałego chasydyzmu.”


W ramach Instytutu funkcjonowały następujące katedry:

· Biblii i gramatyki hebrajskiej pod kierunkiem Mojżesza Schorr.

· Talmudu i kodeksów talmudycznych pod kierunkiem Abrahama Weissa.

· Historii Żydów w Polsce pod kierunkiem Majera Bałabana.

· Okresu hellenistycznego i midraszy pod kierunkiem Edmunda Stein.

· Homiletyki pod kierunkiem Markusa Braude’a.

Pośród grona wykładowców znaleźli się także poeci Jaakow Kahan, Matitjachu Mosze Szoham i Jeremiasz Fraenkel (wykładali literaturę); oraz Ignacy Schiper (historię gospodarczą), Arie Tartakower (nauki społeczne), Majer Tauber (metodykę nauk judaistycznych). W 1927/1928 było 13 studentów zwyczajnych i 10 wolnych słuchaczy, w latach następnych liczba ta wzrosła do przeszło 100 osób.

Prócz głównego zadania Instytutu jakim była działalność dydaktyczna, nie mniejszy nacisk stawiano na działalność naukową, jednym z jej efektów było stworzenie „Pisma Instytutu Nauk Judaistycznych w Warszawie”, którego w ciągu 11 lat funkcjonowania Instytutu ukazało się 10 tomów. Niestety ze względu na dużą liczbę generowanych prac i niskie fundusze nie wszystkie prace udało się wydać drukiem.

Instytut Nauk Judaistycznych zakończył swoją działalność wraz z wybuchem II wojny światowej. 

 Wszystkie cytaty pochodzą z artykułu Mariana Fuksa, Instytut nauk Judaistycznych w Warszawie (1928–1939) w Żydowski Instytut Historyczny — 50 Lat Działalności Warszawa 1996 s 31–44






Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem