Chanuka 5777/2016

Purim i Chanuka są pośród Żydów bardzo popularne. W czasie pierwszego ze świąt je się hamantasze (ciasteczka z makiem), na Chanukę placki ziemniaczane.

Wide zrzut ekranu 2016 12 22 o 10.21.58
Kugelmann, Cilly, ed. Weihnukka: Geschichten von Weihnachten und Chanukka. Nicolaische, 2005.

Purim i Chanuka są pośród Żydów bardzo popularne. W czasie pierwszego ze świąt je się hamantasze (ciasteczka z makiem), na Chanukę placki ziemniaczane. Na Purim tłucze się kołatkami. Na Chanukę kręci bączek zwany w jidysz drejdlem. Pierwsze z tych świąt odnosi się do wydarzeń w Persji, a opis historii Estery, losów jej wuja Mordechaja znajdujemy w biblijnej Księdze Ester. Wydarzenia, które objaśniają Chanukę zawarte są w księdze, która nie weszła do kanonu ksiąg biblijnych. Ale coś niezwykle ważnego owe święta łączy.

Jest nim śmiertelne zagrożenie dla ludu Izraela. W Persji zagrożony był lud fizyczną eksterminacją. Król Achaszwerosz z podszeptu wezyra Hamana wydał dekret skazujący Żydów na śmierć i konfiskatę mienia. Modlitwy, długi post i zasługi Mordechaja ocaliły naród. Chanukę z kolei obchodzimy na pamiątkę ocalenia Żydów przed duchową zagładą. Po tym jak Aleksander Wielki opanował Bliski Wschód na znaczeniu zyskał hellenizm. Żydom początkowo pozwolono zachować swoją wiarę, a wielu z nich przeszło na język grecki, zmieniali stroje, sposób życia i nauczania (w Jerozolimie powstało gimnazjum, gdzie młodzi Koheni nago gimnastykowali się i ćwiczyli sztuki walki), znaleźli się pod wpływem filozofii klasycznej. Król Antioch IV mianował swojego arcykapłana, który przyjął greckie imię, z czasem król zaczął prześladować Żydów, zabraniać im studiowania Tory. Nakazał w Świątyni czcić świnie. Wniósł pomnik Zeusa do Świątyni.

Wtedy zbuntowano się zarówno przeciw despotycznej władzy króla, jak i asymilatorskiej postawie znacznej części Żydów. Ówcześni chasydzi i Machabeusze walczyli z hellenizmem. Zdobyli Świątynię, gdzie chcieli zapalić menorę, ale zostało bardzo mało oliwy. Zdarzył się jednak cud. Pozostała drobinka oliwy paliła się przez osiem dni i dlatego obecnie zapalamy do ośmiu (plus jedną) świeczek przez osiem dni.

Chanukę obchodzimy na pamiątkę buntu wznieconego w obronie żydowskiej duszy zagrożonej asymilatorskimi tendencjami oraz greckimi despotyzmem i helleńską kulturą. Żydzi zapominali lub mogli zapomnieć kim są, jaka jest ich religia, język, obyczaje.

W to święto odmawiamy trzy błogosławieństwa i śpiewamy wspólnie jedną piosenkę, Ma’oz tzur jeszuati (skało zbawienia). W wielu żydowskich domach Chanuka nieco upodabnia się w obyczajach do świąt Bożego Narodzenia. Wręcza się prezenty. Są tacy, co nawet stawiają choinkę. Ale pamiętać musimy, że to święto jest właśnie przeciw tym, którzy mylą obyczaje żydowskie i chrześcijańskie. Nie mają wzbudzać wzajemnej niechęci, ale pokazać, że obie religie idą odmienną drogą.

Jedno jeszcze jest wspólne. Światło powinno znaleźć się na choince. Chanuka wypada w najciemniejszym miesiącu roku: Kislew (grudzień). Światło chanukii (ośmioramiennego świecznika) ma nas przeprowadzić przez ten mroczny okres. Światło ma nas wyprowadzić z mroku, jakim jest zawsze utrata tożsamości, tradycji, własnej historii.

W tym roku pierwszy dzień Chanuki zbiega się z wigilią. Idąc ulicą na pewno zobaczymy tysiące rozświetlonych drzewek. Może gdzieś na parapecie okiennym ktoś wystawi swój chanukowy świecznik.


Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem