Zbrodnia i zemsta? Racheli Auerbach stosunek do Niemców i kultury niemieckiej

Zapraszamy na seminarium naukowe, które odbędzie się 27 października br. o godz. 11.

Wide 11146099 908714632511226 8135746342519108627 o
Żydowscy pisarze i naukowcy, ok. 1930. Od lewej: Emanuel Ringelblum, Icyk Manger, Rachela Auerbach, Jakub Szacki, Berk Horowic, Rafael Mahler i M. Weinberg  /  Zdjęcie udostępnione przez YIVO w Nowym Jorku

Seminarium poprowadzi dr Karolina Szymaniak z Żydowskiego Instytutu Historycznego.

26 lipca 1942 roku w czasie wielkiej akcji likwidacyjnej w getcie warszawskim, pisarka, dziennikarka i działaczka społeczna Rachela Auerbach składa wraz z innymi dokumentami do konspiracyjnego archiwum (znanego dziś jako Archiwum Ringelbluma) swój testament. Archiwum zostanie ukryte kilka dni później i odnalezione pod gruzami Warszawy po ponad 4 latach - nie bez ogromnego zaangażowania samej pisarki. 

W tym kreślonym szybko dokumencie Auerbach pisze, że gotowa jest całować buty najpospolitszego chama, by tylko przeżyć i móc się zemścić. Słowo „zemsta” - „nekome” powtarza w tekście kilkakrotnie. Półtora roku później, w ukryciu, na aryjskich, pisarka, która niemal dwie dekady później miała odegrać kluczową rolę w przygotowaniach do procesu Eichmanna - zaczyna snuć refleksje na temat przyszłego międzynarodowego trybunału dla zbrodniarzy wojennych, roli żydowskich oskarżycieli, i prawno-filozoficzne analizy pojęć kary, prewencji i odwetu. Rozważa rolę „zwykłych Niemców” w procesie Zagłady. Wysuwa propozycje zastosowania takiego rodzaju kary śmierci dla niemieckich zbrodniarzy, jaką zadawali oni swoim ofiarom i postuluje w tym celu zachowanie jednej komory gazowej. Odrzucając wszakże ideę kary jako odwetu, wskazuje, że w jednym wypadku - Adolfa Hitlera - reguła ta winna zostać zawieszona. Hitler powinien zostać stracony ze szczególnym okrucieństwem - w akcie zemsty.

Wielowątkowe, frapujące, a niekiedy kontrowersyjne dziedzictwo intelektualne Racheli Auerbach — jednej z trojga ocalałych współpracowników konspiracyjnego archiwum getta warszawskiego, jednej z pierwszych w powojennych dekadach kobiet-badaczek Zagłady — wciąż jeszcze nie zadomowiło się w naszych rozważaniach. Referat stanowi próbę rekonesansu znaczącej części jej spuścizny. Postaram się w nim prześledzić przemiany poglądów Auerbach na kwestię niemieckiej odpowiedzialności za Zagładę oraz możliwości stosunków żydowsko-niemieckich. Sięgnę do tekstów przedwojennych pisarki, jej ocen niemieckiego antysemityzmu, jak i tekstów wojennych i powojennych, takich jak „Nasz rozrachunek z narodem niemieckim” (1952). Zastanowię się, jak stosunek Auerbach do sprawy niemieckiej wpłynął na jej pracę przy zbieraniu świadectw, ocenę tekstów literackich czy polskiego antysemityzmu. 

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem