Centralna Biblioteka Judaistyczna

Budowa CBJ stanowi jeden z kluczowych aspektów działalności ŻIH. Jej celem jest zachowanie i udostępnienie wiedzy i pamięci o tym, co udało się ocalić z zagłady.

Wide cbj logo rgb

Centralna Biblioteka Judaistyczna to portal udostępniający zasoby biblioteki i archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego im. Emanuela Ringelbluma. Znajdziemy w niej przedwojenne dokumenty archiwalne, unikatowe kolekcje prasy, karty zgonu z getta warszawskiego, dokumenty gmin żydowskich i wiele innych dokumentów, jakimi nie dysponuje żadna inna biblioteka cyfrowa. Dotychczas udostępnione zbiory zostały podzielone na dwie główne kategorie. W zbiorach bibliotecznych znajdziemy książki, prasę i starodruki. Archiwalia — obejmują dokumenty z archiwum ŻIH.

W CBJ znajduje się prawie 30 tysięcy obiektów a liczba ta systematycznie rośnie, docelowo cyfrowa biblioteka ma zawierać wszystkie zbiory archiwalne i biblioteczne, znajdujące się̨ w zasobach ŻIH. Całość zbiorów Instytutu liczy około 80 tysięcy ksiąg, 2500 tytułów prasy żydowskiej, ilość dokumentów archiwalnych szacowana jest na ok. 7 milionów stron.

Tworzenie bazy CBJ to proces, dzięki któremu cenne zbiory, dostępne do tej pory tylko dla nielicznych, zostają zeskanowane, opisane a następnie przeniesione do sieci. Daje to możliwość dostępu do nich użytkownikom na całym świecie. Budowa kolekcji CBJ nie jest prosta i wymaga skoordynowanej pracy wielu działów ŻIH — pracowni naukowych, pracowni digitalizacyjnej, pracowni konserwacji oraz biblioteki.

W pierwszej kolejności digitalizowane są obiekty w najgorszym stanie zachowania. Stąd konieczność zeskanowania tytułów prasowych, m.in.: Literarisze Bleter, Bjalistoker Judiszer Kurjer czy Warszawer Kurjer, z których większość wydana była na niskiej jakości, „kwaśnym papierze”. Za wybór i zabezpieczenie najbardziej zniszczonych dokumentów odpowiada Pracownia konserwacji. Już zabezpieczone dokumenty trafiają do pracowni digitalizacji, gdzie są skanowane w miarę potrzeb poprawiane graficznie i wysyłane na serwer roboczy.

Następnie naukowcy ŻIH, opisują każdy dokument i zaopatrują go w zbiór odpowiednich metadanych. Dopiero tak uzupełnione obiekty trafiają do zasobów CBJ.

CBJ wyróżnia się wysoką jakością skanów, pozwalającą na przeglądanie dokumentów w dużym powiększeniu (co ma szczególne znaczenie przy trudnych do odczytania, bądź częściowo zniszczonych archiwaliach). Interface CBJ jest tworzony i rozwijany przez NASK przy ścisłej współpracy merytorycznej ze strony pracowników Instytutu.

Do CBJ trafiają dokumenty i zespoły archiwalne o wyjątkowej wartości, wiele z nich to jedne z niewielu źródeł historycznych dotyczących przedwojennego i wojennego życia i kultury żydowskiej, jakie przetrwały do dziś (m.in. Archiwum Ringelbluma, którego fragmenty dostępne są w ramach CBJ). Archiwalia wchodzące w skład CBJ są bardzo różnorodne należą do nich XIX-wieczne rękopisy wiedeńskie, dokumenty Gminy Żydowskiej w Pradze, plakaty wyborcze z Włocławka, rysunki i dzienniki z getta warszawskiego i wiele innych.

Dokumenty te świadczą o bogatym życiu duchowym przedwojennej diaspory, ukazują niegdysiejszą organizację życia codziennego w społecznościach żydowskich (np. dokumenty Zarządu Gminy Wyznaniowej Żydowskiej m. Włocławka), obrazują migracje ludności żydowskiej (Service de Transmigration).

Dokumenty z okresu powojennego są dowodem na wysiłki włożone w odrodzenie życia kulturalnego i społecznego ludności żydowskiej (dokumenty Żydowskiego Towarzystwa Kultury w Polsce).

Udostępnienie zasobów ŻIH za pomocą CBJ ma umożliwić specjalistom, nauczycielom, uczniom oraz zwykłym użytkownikom dostęp do tekstów i dokumentów źródłowych mogących stać się punktem wyjściowym do badań naukowych. CBJ jest także dobrym źródłem danych do poszukiwań genealogicznych, dzięki informacjom jakie zawiera (jak np. ogromna ilość dokumentów urzędowych) poszukiwanie żydowskich przodków powinno stać się łatwiejsze i dostępne dla szerszego grona odbiorców.

Część zbiorów z uwagi na różnorodność języków m.in. hebrajski i jidysz, jest w dużej mierze skierowana do specjalistów, badaczy, którzy poszukują konkretnych informacji, potrafią odczytać znaczenie i wartość zebranych w CBJ materiałów.

CBJ jest systematycznie rozbudowywana i udoskonalana. Ze względu na rozmiar i wagę przedsięwzięcia jest to niezwykle złożony proces. Z jednej strony do biblioteki trafia coraz więcej zdigitalizowanych materiałów — w tym roku CBJ zostanie wzbogacony o kolejne zespoły archiwalne, będziemy mogli zapoznać się z dokumentami ze Śląska i Poznania, od XVIII wieku do czasów II wojny światowej oraz o 21 przedwojennych czasopism w języku jidysz. Ponadto szykowane są archiwalia dotyczące Masonów, np. dyplomy masońskie. Z drugiej zaś trwają prace nad rozszerzeniem możliwości narzędzia informatycznego by pozwalało w coraz bardziej efektywny sposób korzystać z biblioteki. Między innymi są to prace nad zawansowanymi sposobami wyszukiwania oraz nad wprowadzenie innowacyjnych elementów informatycznych rozszerzających możliwości CBJ i ułatwiających pracę naukowcom, edukatorom i genealogom.

Jednym z takich narzędzi ma być możliwość tworzenia niezależnych artykułów na bazie istniejących dokumentów oraz możliwość udostępniania kolekcji dokumentów dla instytucji współpracujących z ŻIH.

CBJ powstało w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na dostęp do dokumentów w formie cyfrowej. Głównym zadaniem CBJ jest zachowanie jak największej ilości dokumentów, książek, starodruków i akt, oraz udostępnienie ich jak najszerszemu gronu użytkowników. Działalność CBJ jest też naturalnym rozszerzeniem działalności ŻIH, którego siedziba mieści się w byłej Głównej Bibliotece Judaistycznej.

W celu lepszego zabezpieczenia dane zawarte w CBJ znajdują się w kilku niezależnych centrach danych. Od niedawna część zasobów CBJ jest dostępna także w ramach cyfrowej biblioteki Europeana, a w przyszłości będzie można z niej korzystać również za pośrednictwem United States Holocaust Memorial Museum.

 


 

 

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem