Przygotowujemy wystawę starodruków

Na zimę 2015/2016 roku planujemy otwarcie wystawy „Amsterdam polskich Żydów — stare druki z kolekcji ŻIH”.

Wide mbendowska3
Magdalena Bendowska

Na zimę 2015/2016 roku planujemy otwarcie wystawy „Amsterdam polskich Żydów — stare druki z kolekcji ŻIH”. Będzie to wyjątkowa ekspozycja ukazująca związki pomiędzy cenzurą publikacji sprawowaną w Rzeczypospolitej przez Sejm Żydowski a rozwojem produkcji książek hebrajskich i jidysz w Amsterdamie na tle polsko-holenderskich stosunków gospodarczych i kulturalnych. Przygotowaniem wystawy zajmujemy się wspólnie z dr. hab. Janem Doktórem.

Podstawą ekspozycji będzie pozostająca w zbiorach ŻIH, licząca ponad 200 tomów, kolekcja amsterdamskich starych druków z XVII i XVIII wieku. Autorzy wybrali z niej 30 pozycji, które według nich stanowią najlepszą ilustrację omawianego okresu rozwoju drukarstwa hebrajskiego.

W oficynach amsterdamskich pracę znaleźli również drukarze, korektorzy i zecerzy z Polski – Jehuda ben Mordechaja z Poznania oraz bracia Jaakow i Awraham Cwi z Krakowa. Książki drukowane z myślą o rozprowadzaniu w Rzeczypospolitej najbezpieczniej było zaopatrzyć w aprobaty udzielone przez Sejm Czterech Ziem — Waad Arba Aracot lub aprobaty podpisane przez polskich rabinów. Jednym z najciekawszych przykładów produkcji oficyn amsterdamskich na rynek Rzeczypospolitej jest edycja dwóch różnych przekładów Tanachu na jidysz, wydanych jednocześnie w 1679 przez Uri Fajwusza i Josefa Athiasa.

W Amsterdamie, mieście słynącym z liberalnej polityki wydawniczej, gdzie ukazało się drukiem wiele tekstów, które nie miały szans na publikację gdzie indziej, swoje dzieła mesjańskie wydawali też polscy Żydzi. Naftali Bacharach wydał Emek ha-melech - słynny tłumacz fragmentów Zoharu na jidysz, heretyk, wyznawca Szabtaja Cwi — Cwi Hirsz ben Jerachmiel Chocz, wydał swój komentarz Chemdat Cwi. Niezwykle interesująca karta tytułowa tej książki, pełna mistycznych treści, z licznymi odniesieniami sabataistycznymi, została wybrana jako materiał reklamujący całą wystawę. 

Nasz zespół rozpoczął już pracę nad wystawą, gdyż prezentowane na niej obiekty wymagać będą specjalistycznej konserwacji. Dodatkowo planujemy przygotowanie katalogu wystawy, w którym znajdować się będą opisy obiektów pokazanych na wystawie oraz ilustracje. Zapraszam do śledzenia kolejnych wpisów o postępach naszej pracy.

Restrykcyjne rozporządzenia żydowskiego Sejmu Czterech Ziem odnośnie druku książek, przyczyniły się w drugiej połowie XVII wieku do upadku oficyn hebrajskich działających na terenach Rzeczypospolitej. Najpełniej sytuację tę wykorzystali drukarze w Niderlandach, którzy w dużej mierze przejęli produkcję książek żydowskich przeznaczonych na polski rynek. Przy współudziale pochodzących z Polski żydowskich autorów, redaktorów, korektorów i zecerów, oficyny amsterdamskie rozpoczęły tłoczenie książek na zamówienie polskich Żydów. Amsterdam od drugiej połowy XVII wieku zaczął pełnić funkcję światowego centrum drukarstwa żydowskiego. 

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem