Odmieńcy wszech czasów – sytuacja Żydów w starożytności i we wczesnośredniowiecznym świecie chrześcijańskim

Zapowiedź wykładu w ramach akademii letniej ŻIH 2015

Wide artut szyk statut kaliski
Statut Kaliski  /  Artur Szyk

Żydzi są narodem, którego przedstawiciele od najdawniejszych czasów żyli w rozproszeniu, czyli diasporze. W księgach Izajasza i Jeremiasza znajdujemy wzmianki o wyznawcach judaizmu mieszkających w VIII–VI w. p.n.e. na „wyspach dalekich” (Jer. 31, 10) i „wyspach morskich” (Iz. 11, 11), czyli najprawdopodobniej na wyspach Archipelagu Greckiego. Dalszym ich migracjom sprzyjała ekspansja Persów na Grecję, a szczególnie podbój Bliskiego Wschodu dokonany w latach 334–323 p.n.e. przez Aleksandra Macedońskiego. W hellenistycznych państwach, stworzonych przez jego następców, Żydzi byli równoprawnym składnikiem mozaiki narodów i religii.

Przyczynami migracji ludności żydowskiej do Europy były zarówno niepokoje wojenne, jak i poszukiwanie lepszych warunków egzystencji w europejskich centrach gospodarczych. Napływ wyznawców judaizmu na obszar państwa rzymskiego sprawił, że w I w. mieszkali w niemal każdym większym mieście w basenie Morza Śródziemnego. Jako monoteiści odrzucali politeistyczną, rzymską religię państwową i rozwijający się kult cesarzy. Było to źródłem tarć z administracją rzymską dopatrującą się w postawie ludności żydowskiej wrogości wobec państwa. Jednocześnie judaizm wzbudzał zainteresowanie wśród nie-Żydów, co spotykało się z potępieniem ze strony środowisk przywiązanych do grecko-rzymskiej tradycji religijnej.

W następnych wiekach diaspora żydowska rozrastała się szczególnie w prowincjach zachodnich i północnych Imperium Rzymskiego, sięgając w III–IV w. po Nadrenię i Panonię. Jednocześnie rozwój chrześcijaństwa przyniósł radykalną zmianę sytuacji wyznawców judaizmu w państwie rzymskim. Przywódcy nowej religii państwowej uznali, że tylko chrześcijanom powinna przysługiwać pełnia praw obywatelskich. Zaczęto ograniczać prawa ludności żydowskiej, tworząc dla niej jednocześnie osobne normy prawne. Posunięcia te izolowały wyznawców judaizmu, czyniły z nich obywateli gorszej kategorii i otwierały epokę dyskryminacji.

Przełom starożytności i średniowiecza, zdominowany przez wielkie wędrówki ludów germańskich i azjatyckich, przyniósł ogromne zróżnicowanie sytuacji Żydów, pogłębione przez ekspansję arabską w VII–VIII w. W państwach powstałych na gruzach Imperium Zachodniorzymskiego sytuacja wyznawców judaizmu była bardzo zróżnicowana i ulegała ciągłym zmianom. Jedni władcy gwarantowali im wolność religijną oraz swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, a nawet powierzali funkcje administracyjne lub zadania dyplomatyczne. Inni zakazywali praktykowania religii, zmuszali do przyjęcia chrztu, konfiskowali majątki i skazywali na wygnanie.

Zapraszamy na Akademię Letnią ŻIH 2015, serię seminariów i warsztatów poświęconych historii i kulturze Żydów polskich. Zajęcia przeznaczone są dla nauczycieli przedmiotów humanistycznych szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych.

Spotkania odbywać się będą w dniach 20–23 lipca 2015 roku. Zainteresowanych prosimy rejestrację do dnia 15 czerwca 2015 r

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem