Oczami bibliotekarza — Święto Szawuot

Święto tygodni, żniw i zbioru owoców, zwane także żydowskimi Zielonymi Świątkami.

Wide biur rut1


Według tradycji Święto Szawuot jest świętem silnie związanym z uprawą roli. Obchodzi się je 7 tygodni po święcie Pesach, na koniec liczenia Omeru. Jest jednym z trzech świąt pielgrzymich, najstarszych w kulturze żydowskiej.

Tego dnia Żydzi ozdabiają swoje domy i synagogi zielenią, świeżymi kwiatami i gałązkami drzew. Tradycyjnymi potrawami związanymi z obchodami Szawuot są dania z mleka, sera i miodu, np. sernik, naleśniki, pierogi z serem.

Szawuot ma także mocny wydźwięk religijny. Jest uznawany za rocznicę otrzymania przez Żydów Tory. Istotnym aspektem tego święta jest zwyczaj czuwania i studiowania Tory przez całą poprzedzającą je noc.

W zasobach Biblioteki ŻIH mogą odnaleźć Państwo rzadkie woluminy związane ze zbliżającym się świętem Szawuot i odczytywaną w trakcie jego obchodów Księgą Rut: m.in. komentarze do Megili i literaturę liturgiczną związaną z tradycją nocnego studiowania. Możemy pochwalić się rękopisami, starodrukami i wydawnictwami przedwojennymi.

Wśród rękopisów ŻIH znajduje się XVI-wieczny kabalistyczny komentarz do Księgi Rut nieznanego autorstwa oraz kopia Midrasz Lekach Tov do Pięciu Zwojów (w tym Księgi Rut) autorstwa Tobiasza ben Eliezer (XI wiek), sporządzona prawdopodobnie przez Meira Latifa z Jerozolimy.

Szczególną uwagę Państwa chcielibyśmy zwrócić na szesnastowieczne Einej Mosze: Biur Megilat Rut autorstwa Mojżesza Alszecha (1520–1593), wydane w Wenecji w 1601 roku.

Karta tytułowa książki ozdobiona jest drzeworytem przedstawiającym łuk rzymski opleciony girlandami liści i owoców. Tekst prezentuje słowa Księgi Rut (pismo kwadratowe) okolone komentarzami (czcionka raszi). Książka została wydana w oficynie należącej do chrześcijanina, patrycjusza weneckiego Giovanniego di Gara. Na karcie tytułowej podpisany jest on alfabetem hebrajskim jako Zoan di Gara. Używane bywają również inne formy jego imienia i nazwiska: Juan Di Gara, Da Gara, Degara, di Gara. Sztuki drukarskiej nauczył się od Daniela Bomberga (zm. 1549), najsłynniejszego drukarza weneckiego, chrześcijanina przybyłego do Włoch z Antwerpii, uznawany bywa za jego następcę. Po śmierci mistrza di Gara wszedł w posiadanie większości czcionek z jego drukarni. Jego oficyna działała około pół wieku, wyszło z niej ponad sto tytułów ksiąg hebrajskich, w tym między innymi: Arbaa turim Jaakowa ben Aszera z komentarzem Josefa Karo Bejt Josef (1565–1578), Szulchan aruch Josefa Karo (1593), Biblia (czwarte wydanie tzw. Biblia Rabbinica lub Miqraot Gedolot 1568). Karty tytułowe książek wydawanych w swojej drukarni di Gara często ozdabiał wizerunkiem łuku rzymskiego z kolumnami oplecionymi girlandami roślin i owoców. W zbiorach biblioteki ŻIH znajduje się pięć dzieł opublikowanych w jego oficynie, w których wykorzystuje on ten sam drzeworyt na kartach tytułowych. Są to: Sefer ha-Kuzari Jehudy ha-Lewiego, cztery komentarze biblijne Mosze ben Chaima Alszicha (1508–1593): Szoszanat ha-amaqim – do Pieśni nad Pieśniami, Ejnej Mosze – do księgi Rut, Dwarim nichumim – do księgi Lamentacji, Dwarim towim – do księgi Koheleta; wszystkie są pierwodrukami, które ukazały się w 1601 roku.

Z bardziej współczesnych wydawnictw posiadamy zbiory modlitw przeznaczonych na nocne studiowanie tikun lejl Szawuot: wydanie w jidysz, około 1930 roku, nakładem wydawnictwa Cejlingold, oraz analogiczne wydawnictwo w języku hebrajskim wydane w Warszawie, nakładem A. Kahany z 1923 roku.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem