Spotkanie ze sztuką. Rozmowy wokół dzieła. „Zaraz po wojnie. Sztuka polska 1944–1949”

Najbliższe spotkanie ze sztuką na Tłomackiem (16.04.2015 godzina. 18.00) poświęcone będzie przygotowywanej w galerii „Zachęta” wystawie „Zaraz po wojnie”, czyli o sztuce w Polsce lat 1944–1949 (październik 2015 – styczeń 2016). Opowiedzą o niej jej kuratorki: Joanna Kordjak i Agnieszka Szewczyk oraz krytyk sztuki, Dorota Jarecka.

Wide  78b5239

Poznanie koncepcji wystawy organizowanej w „Zachęcie” jest istotne także dla ŻIH, ponieważ w najbliższych dniach zostanie otwarta w Instytucie ekspozycja „Po Zagładzie. Centralny Komitet Żydów w Polsce (1944–1950)”, dotycząca tego samego okresu historycznego, mająca z tą pierwszą wiele punktów wspólnych.

Chaos, powszechna nędza, masowe repatriacje, przymusowe migracje milionów ludzi zmuszonych decyzją Jałty i Poczdamu do opuszczenie domów i zasiedlania „dzikiego zachodu”, strach przed Armią Czerwoną, ale też powrotem Niemców, szerzący się bandytyzm, szabrownictwo, samosądy, pogromy – to wstrząsający obraz Polski „zaraz po wojnie”. Wystawa w warszawskiej „Zachęcie” wraz z towarzyszącą jej publikacją będzie próbą odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób złożoność nastrojów społecznych i napięcia polityczne w powojennej Polsce znalazły swoje odzwierciedlenie w sztukach plastycznych, fotografii, filmie, a także architekturze i wzornictwie. Czy kluczowy dla najnowszej historii polski okres 1944–1949 jest równie ważny w obszarze sztuki? Jak w pierwszych latach nowej, dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społeczno-politycznej i atmosferze z jednej strony „euforii odbudowy”, z drugiej opisanej przez Marcina Zarembę „wielkiej trwogi” odnajdywali się artyści? Jaką funkcję miała pełnić w niej sztuka? Jak negocjowała swoje miejsce i swój język? W jakiej sytuacji debiutowali młodzi?

Wystawa w Zachęcie prezentująca kilkaset obiektów z różnych dziedzin sztuki oraz bogaty materiał archiwalny koncentrować się będzie na pokazaniu najważniejszych problemów tego okresu. 

Kluczowym zagadnieniem podjętym przez kuratorki jest powiązanie sztuki i polityki, w tym działalności specyficznych dla tego okresu instytucji z obszaru kultury (jak BOS, Czytelnik, BNEP) oraz roli sztuki w propagandzie komunistycznej. Kolejnym ważnym tematem, który poruszą będzie problem odbudowy kraju ze zniszczeń. Zniszczeń dających architektom wręcz nieograniczoną przestrzeń dla realizacji niejednokrotnie utopijnych wizji. Lejtmotywem wystawy będzie temat ruin: od koncepcji ruiny jako architektury, poprzez antropomorficzną wizję okaleczonego miasta czy antycznej ruiny w sztukach plastycznych, po wymagający pragmatycznych rozwiązań problem odgruzowywania miast. Wiodącą rolę na wystawie odgrywać ma fotografia – zarówno ta artystyczna, reportażowa, jak i dokumentacyjna – jako medium, w którym najlepiej dała o sobie znać specyfika czasu, ale też najsilniej wykorzystywane wówczas jako narzędzie propagandy.

Niezwykle istotnym będzie też temat Zagłady i sposobów jej upamiętniania (m.in. pomniki, muzea otwierane na terenie obozów koncentracyjnych) dyskutowany w tym okresie, a prezentowany na wystawie w kontekście powojennego antysemityzmu.

Upamiętnieniem ofiar Zagłady zajmował się także działający od 1944 r. Centralny Komitet Żydów w Polsce, który został nazwany Centralnym, ponieważ reprezentowane w nim były organizacje żydowskie i partie polityczne, przywrócone do życie po wojnie. Nazywano go Centralnym, ponieważ władze traktowały Komitet jako reprezentanta ludności żydowskiej, a jego działalność obejmowała wszystkie sfery życia – od opieki społecznej po kulturę. Poszczególne wydziały CKŻP zajmowały się wszelkimi sprawami niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania w powojennej Polsce, między innymi pomocą w poszukiwaniu rodzin, prowadzeniem kartotek ocalonych, upamiętnianiem zamordowanych, opieką społeczną dla tych, którzy wracali nie mając nic i nikogo, organizowaniem domów dziecka i szkół, a po pogromie kieleckim – samoobroną.

21 kwietnia bieżącego roku w Żydowskim Instytucie Historycznym zostanie otwarta poświęcona CKŻP wystawa:

„Po Zagładzie. Centralny Komitet Żydów w Polsce (1944–1950)”.

Zostaną na niej zaprezentowane zdjęcia i obszerny zbiór dokumentów obrazujących mało znane aspekty życia Żydów po wojnie. Po raz pierwszy będą pokazywane plakaty oraz afisze kulturalne i politycznie ze zbiorów ŻIH. Na wystawie będzie można też zobaczyć fragmenty filmów fabularnych i dokumentalnych obrazujących zarówno nadzieję syjonistyczną, jak i elementy życia żydowskiego w Polsce – zagranicznych sponsorów, ochronę zdrowia, szkoły, Muzeum na Majdanku.

W dniach 21–22 kwietnia odbędzie się też sesja naukowa poświęcona CKŻP.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem