Twarze z Dynowa

Obrazy Niny Talbot przedstawiają historię jej przodków, którzy żyli w Dynowie. Portrety są wynikiem jej podróży do Dynowa w Rosz Haszana 5774 (2013). Początkowym celem podróży było prześledzenie historii emigracji do Nowego Jorku jej babci Belli. Na miejscu okazało się, że miasteczko żyje w cieniu masakry Żydów dokonanej przez Nazistów drugiego dnia Rosz Haszana 1939 roku. Na tablicy poświęconej zamordowanym, które znajdują się w nowo wybudowanym Centrum Historii i Kultury Żydów polskich w Dynowie odkryła nazwiska swojego wujostwa i kuzynów, co nadało jej podróży nowego celu, odtworzenia życia swoich krewnych. Konfrontując się ze stratą tak wielu żyć, Talbot zdała sobie sprawę, że „Moja babcia wyjechała pierwsza, dlatego jestem dzisiaj tu“. W pracach przedstawiony jest wewnętrzny punkt widzenia Niny Talbot, który daje widzowi możliwość wędrowania w głąb historii jej rodziny. Artystka dotyka twarzy, miejsc, związków, zawiłości i historii rodzinnych i portretuje zmieciony z powierzchni świat dynowskich Żydów. Strona techniczna twórczości Talbot to słuchanie wywiadów ludzi, którzy żyli i pamiętają, czytanie, zagłębianie się w historię regionu galicyjskiego. Zainicjowane przez pochodzącego z Izraela rabina Pinchasa Pompa Centrum Historii i Kultury Żydów Polskich w Dynowie to prężnie rozwijający się ośrodek pielgrzymkowy dla Żydów, którzy od kilku lat z całego świata przyjeżdżają do Polski, aby odwiedzić groby cadyków. Co prawda Centrum Historii i Kultury Żydów Polskich w Dynowie powstało z myślą o żydowskich pielgrzymach, ale jest to fundacja otwarta na i dla wszystkich osób pragnących poznać historię i ocalić od zapomnienia żydowską spuściznę na Podkarpaciu, niezależnie od pochodzenia czy wyznania. Świadczą o tym liczne spotkania i imprezy kulturalne odbywające się w CHiKŻP m.in. z okazji świąt żydowskich, których głównym celem jest integracja międzykulturowa i dialog międzyreligijny. Centrum Historii i Kultury Żydów Polskich w Dynowie nawiązuje w swej funkcji do synagog w dawnej Polsce i mieści w sobie koszerną stołówkę, mykwę oraz dom pielgrzyma. W przyszłym roku obrazy Niny Talbot będą częścią obchodów rocznicowych. Więcej o Ninie Talbot i jej pracach: www.ninatalbot.com Więcej o CHiKŻP: www.facebook.com/pages/Centrum-Historii-i-Kultury-Żydów-polskich-w-Dynowie/545779988820250?sk=info

Wide 1

Powyżej rodzeństwo WERTENTEIL, Jack, Ben, Chancia.
Na obrazie widzimy trójkę z siódemki rodzeństwa WERTENTEIL, dzieci Davida i Tilly WERTENTEIL z Dynowa. Do wybuchu II wojny światowej niektórzy z rodziny już wyemigrowali.
Najstarszy Jack w wieku 17 lat wyemigrował do Stanów Zjednoczonych w 1937 roku, a babcia zmarła na raka gardła tuż przed inwazją Niemiec na Polskę.
W tle widzimy podkarpacki krajobraz, na postaci Jacka namalowana jest rampa kolejowa w Etampes we Francji wypełniona żołnierzami i uchodźcami z obozów koncentracyjnych. Jack był świadkiem wyzwolenia.
Centralną potacią jest Betzalel WERTENTEIL jako dziecko bawiąc się na stacji kolejowej z postaciami niemieckich żołnierzy oraz niemieckimi samolotami na niebie. W postaci Betzalela widzimy syberyjski krajobraz i mapę, którą odnosiła się do prawie dekady spędzonej na Syberii przez rodzinę.
Między Betzalelem a Chańcią jest rzeka San przez którą Żydzi uciekali na wschód. Nad nią jest widoczna rodzina WERTENTEIL ze zdjęcia, które zostało zrobione przed ich podróżą do Ameryki.
W postaci Chańci jest kolaż rodzinny obejmujący również tę, która mieszkała na Brooklynie w Nowym Jorku.
Pod jej postacią znajduje się małe przedstawienie domu rodzinnego w Dynowie z niemieckimi żołnierzami maszerującymi ulicą z nazistowską flagą, oraz Betzalel wyglądający przez okno.
Widoczni na dole martwi ludzie, to ci, którzy nie zdążyli wrócić do swoich domów przed godziną policyjną, która została narzucona przez okupanta.


Poniżej Sam NEGER
Sam urodził się w Dynowie jako najmłodsze dziecko z pięciu dzieci Avrahama i Ryfki.
Dla Avrahama było to drugie małżeństwo, z pierwszego miał dziewiątkę dzieci, jego żona zmarła w 1919 roku.
Avraham pracował wspólnie ze swoim tatą oraz trzema braćmi jako koszerni rzeźnicy, oraz sprzedawcy bydła w Dynowie.
15 września 1939 roku drugiego dnia Rosz Haszana, Niemcy urządzili masakrę dynowskich Żydów.
Sam miał wtedy 9 lat i dostał się przez rzekę San do bezpieczniejszego miejsca na wschodzie.
Mimo to nie udało mu się uniknąć obozu koncentracyjnego, trafił do Buchenwaldu.
Po okresie spędzonym w obozie dla dipisów, przybył do Nowego Jorku w 1947 roku.

Przyjął ofertę sprzedawcy w Duluth (Minnesota), gdzie wziął ślub i próbował odbudować swoje życie.
***
W lewym górnym rogu obrazu widzimy fragment odnoszący się do zawodu mężczyzn z rodziny NEGER, stado bydła. W prawym rogu dostrzegamy przedstawienie Żydów uciekających przez rzekę San na wschód.
Poniżej znajduje się Sam stojący na zewnątrz wraz ze swoją rodziną na ulicy Łaziennej.
Jeszcze niżej widzimy obraz z wyzwolenia obozu Buchenwald, wzięty z często reprodukowanej kopii z Yad Vashem, z dziećmi na pierwszym planie.
Sam był widoczny na tym zdjęciu. Następnie widzimy pomnik poświęcony dynowskim Żydom zamordowanym przez Nazistów, który stanął na cmentarzu żydowskim w Dynowie. W postaci Sama widzimy jego samego powracającego do obozu w Buchenwaldzie w 2006 roku. Stał przy swoim dawnym bloku numer 22.
W lewym boku widzimy korytarz prowadzący do pokoju, gdzie więźniowie byli torturowani.
Powyżej tego znajduje się witryna sklepu rzeźnickiego NEGER’ów, który znajdował się na rynku, oraz sam rynek ze sprzedawcami oraz ich stoiskami. 
W figurze Samuela widzimy jego podczas wyzwolenia obozu z postaciami duchów.

Bella NEGER
Bella była moją babcią. Urodziła się w Dynowie jako córka Abrahama NEGER oraz Tauby z domu SPINRAD.
Bella była ich najstarszą córką. Dorastała na ulicy Łaziennej. Jej mama Tauba zmarła na cholerę w 1920 roku. W tamtych dniach Kozacy splądrowali miasteczko i chcieli wyrzucić z niego Żydów. Bella powróciła do miasta bez swojej mamy. Podczas żałoby każdą noc spędziła w pokoju mamy, który znajdował się po drugiej stronie ulicy.
Bella przybyła do Stanów Zjednoczonych na statku U.S.S.Gothland i wyjechała do Buffalo, żeby być ze swoimi bliskimi w wieku 17 lat. Smutek po stracie mamy skłonił ją do ułożenia sobie życia na nowo.
Na obrazie widzimy Bellę ze swoim tatą Abrahamem i jego stadem bydłem z lokálnymi domami w tle.
Babcię Belli, Chayę SPINRAD namalowałam z fotografii, którą mama mi dała. 
Widzimy również cmentarz żydowski, oraz statek na którym Bella przybyła do Stanów U.S.S. Gothland należący do Red Star Line, którego macierzystym portem była Antwerpia. Następnie widzimy fragment z mieszkania cioci Belli, które było tak małe, że mieściło się w nim jedno łóżko. 
Bella wspominała, że jej kuzyn mówił jej: „Śpij szybko, potrzebuję tego łóżka“.
Widzimy również scenę z Lower East Side z Nowego Jorku z imigrantami z Europy wschodniej, sprzedawcami oraz wózkami.
Bella w wieku 17 letni żółtodziób stoi w Dynowie, oznaczonym na mapie Galicji.
Niżej w lewym rogu widzimy mykwę na ulicy Łaziennej, niedaleko domu Belli, który mieścił się na ulicy Łaziennej 1. W centralnym miejscu bliżej lewej strony widzimy dom jej babci widziany z domu na Łaziennej. Nsstępnie widzimy ślubne zdjęcie Belli oraz jej męża Josepha TOLPEN. Na środkowym przedstawieniu widzimy Bellę czytajacą nekrologi, wśród nich członkowie rodziny NEGER.

Rabini z Dynowa. Dynastia Dynowerów
Górny lewy róg przedstawia polskich Żydów dowodzonych niejako przez Rabbiego Pinchasa POMP na tle podkarpackich gór.
Górny prawy róg ukazuje ohel rabbiego Tzvi Elimelecha SHAPIRO (znanego jako Dynower rabbi), oraz jego dyna rabbiego Davida, cadyka z Dynowa.
Widzimy również sceny uliczne ze starego Dynowa z Chasydami na głównym planie oraz świecie i dzieci rabbiego POMP śpiewające modlitwy.
Widzimy również znak wjazdy do miasteczka oraz niżej w lewym rogu mapę. Centralnym punktem obrazu jest rabbi Tzvi Elimelech SHAPIRO oraz jego książka „Bnei Yissachar“ i jego syn rabbi David, autor książki „Tzemach Dovid“ naprzeciwko ich widzimy macewy oraz Rabbiego POMP patrzącego na nie.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem