Chanuka — Święto Świateł

Nierzadko wielka historia rozpoczyna się od małych wydarzeń. O znaczeniu takich pozornie nieznacznych gestów przekonał się Antioch IV Epifanes. W 169 r. p.n.e. zdecydował o postawieniu pomnika Zeusa Olimpijskiego we wnętrzu Świątyni Jerozolimskiej.

Wide full hd  mgl8185 3

Takie działanie ze strony hegemona nie mogło pozostawić obojętnym narodu żydowskiego. Próba hellenizacji nie powiodła się — wybuchło powstanie, na czele którego stanął Juda z dynastii Machabeuszy. Po pięciu latach powstańcom udało się odbić Jerozolimę z rąk greckich. Niezwłocznie po odbiciu Świątyni Jerozolimskiej ponownie poświęcono cmentarz, czemu towarzyszyły radosne uroczystości. Jak podaje Pierwsza Księga Machabejska, to Juda i jego bracia postanowili, że na pamiątkę tego wydarzenia zostanie ustanowione święto. Chanuka (z j. aramejskiego: „poświęcenie, inauguracja”) ma odtąd trwać przez osiem kolejnych dni następujących po 25 dniu miesiąca Kislew.


W tym miejscu kończy się historia, a zaczyna legenda. Zgodnie z jej brzmieniem dla ponownego zapalenia lamp w Świątyni potrzebowano oliwy – znaleziono jednak tylko niewielką jej ilość. Cudownym sposobem światła paliły się jednak przez osiem kolejnych dni.


Obecnie Chanuka to rodzinne, pełne radości święto. Ludzie odwiedzają się nawzajem, życząc sobie wszystkiego dobrego, a także wręczając podarki – w tym popularne chanuka gelt. Zgodnie z tradycją, przy ich rozdawaniu stosuje się zasadę, że nawet najdrobniejsza kwota musi wystarczyć na zakup chociażby małej rzeczy – np. bułki.


Kulinarnymi symbolami Święta Świateł stały się sufganijot (pączki) i latkes (placki ziemniaczane), smażone na – a jakże – oliwie. Wśród dzieci szczególnie popularna jest zabawa dreidlem – drewnianym bączkiem, na którego ścianach widnieją hebrajskie litery: nun, gimel, he i szin. Są to litery rozpoczynające słowa w zdaniu „Nes gadol haja szam” – „Wielki cud zdarzył się tam”. Warto jednak pamiętać, że Chanuka to także święto graczy – w tym szczególnym dniu zezwala się na wszelkie formy hazardu, takie jak gry w kości czy karty. Wówczas przy zabawie w dreidla litery zyskują dodatkowe znaczenie, będące jednocześnie objaśnieniem zasad gry:

Nun – nic nie dajesz, nic nie bierzesz (w języku jidysz tłumaczone jako niszt – nic);

Gimel – wszystko zabierasz (ganc – całość);

He – dokładasz połowę stawki (halb – pół);

Szin – dokładasz całą stawkę (szteln – postawić).



Zwyczajem, który narodził się w Stanach Zjednoczonych, jest ubieranie chanukowego drzewka. Jest to zwyczaj typowo świecki i wielu rabinów wypowiada się o nim dość niechętnie, sugerując, że świadczy o komercjalizacji Chanuki.



Najważniejszym jednak symbolem Święta Świateł pozostaje dziewięcioramienny świecznik zwany chanukiją. Każdego dnia Chanuki zapala się kolejne świece od prawej strony – tak, by ósmego wieczora chanukija mogła zabłysnąć pełnym światłem. Codzienny rytuał należy zaczynać od lewej strony – na znak należnego szacunku dla rzeczy nowych. Zapalaniem powinien zajmować się najstarszy mężczyzna w rodzinie, w towarzystwie wszystkich domowników. Nie wolno odpalać jednej świeczki od drugiej, dlatego dziewiąta świeczka (szamesz) pełni rolę pomocnika – to od niej rozpoczyna się zapalanie. Zgodnie z interpretacją kabalistyczną, symbolizują wieczne światło Świątyni, najwyższe światło kosmiczne, światło Tory i światło duszy.

W tym roku Chanuka przypada w dniach 16–24 grudnia. 

Życzymy radosnej, pełnej światła Chanuki!

(tekst: Paulina Kowalska) 


Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem