Początki drukarstwa hebrajskiego w Warszawie oraz Wydawnictwa żydowskie i ich cenzura w Królestwie Polskim 1815–1862

Drukarstwo żydowskie Rzeczypospolitej miało swój początek w pierwszej połowie XVI wieku w Krakowie i Lublinie.

Wide full hd


Początki drukarstwa hebrajskiego w Warszawie

Drukarstwo żydowskie Rzeczypospolitej miało swój początek w pierwszej połowie XVI wieku w Krakowie i Lublinie. Do drugiej połowy XVIII wieku były to jedyne ośrodki w kraju produkujące książki dla polskich żydów. W Warszawie w związku z przywilejem de non tolerandis Judaeis, żydzi długo nie podejmowali prób założenia oficyny drukarskiej. Bez odpowiedzi na razie pozostaje pytanie, dlaczego chrześcijańscy drukarze nie próbowali wejść na rynek książki żydowskiej, mając możliwość tłoczenia książek i w samej Warszawie i w jej okolicach. Jako pierwszy z inicjatywą założenia drukarni w pobliżu Warszawy wystąpił Lejzer Icchak Krotoszyński — nie odniósł jednak sukcesu. Ostatecznie pierwszy druk ulotny po hebrajsku (1792) i pierwsza książka hebrajska (1796) pochodziły z oficyn chrześcijańskich. Dopiero w roku 1811 działalność wydawniczą w Warszawie rozpoczął drukarz żydowski Cwi Hirsz ben Natan Nosonowicz. Na skanach będzie można zobaczyć książki ze zbiorów ŻIH wytłoczone w tych drukarniach. 

Magdalena Bendowska


Wydawnictwa żydowskie i ich cenzura w Królestwie Polskim 1815–1862

Powstanie państwowej cenzury prewencyjnej wydawnictw żydowskich w Królestwie Polskim nie było wcale czymś oczywistym. Konstytucja Królestwa w punkcie 16 nawet się od takowych pomysłów odżegnywała i gwarantowała wolność zakładania oficyn i druku. Państwo nie miało też żadnego bezpośredniego interesu ingerować w publikacje religijne żydów. Postaram się odpowiedzieć na pytanie, co władze Królestwa skłoniło do włączenia się do wewnątrz żydowskich debat religijnych przy pomocy tak drastycznego narzędzia jak cenzura prewencyjna? Czyżby cenzura w Kongresówce była kontynuacją wewnętrznej cenzury żydowskiej, tyle że realizowaną przez inną opcję w obrębie żydostwa i przy pomocy władz państwowych? W Królestwie Kongresowym cenzorską władzę obejmuje stronnictwo maskilów, które forsowało popularny w elitach politycznych program reformy żydostwa deklarując wrogiem wszystko to, co uznaje za ostoję żydowskiej ciemnoty.

prof. dr hab. Jan Doktór

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem