Sport Zeit

Krótkie omówienie dziejów Żydów w Polsce i losy ocalałych z Zagłady, aż po lata 90. XX wieku.

Wide zrzut ekranu 2014 01 30 o 3.59.18 pm

W numerze 2 pierwszego tomu ukazującego się trzy razy w roku czasopisma „Sport Zeit” opublikowano artykuł Marxismus versus Muskeljudentum. Die jüdische Sportbewegung in Polen von den Anfang bis nach dem Zweiten Weltkrieg. Diethelm Blecking na wstępie krótko omówił dzieje Żydów w Polsce i losy ocalałych z Zagłady, aż po lata 90. XX wieku. W rozdziale Auftakt in Galizienwspomniano, że na II Kongresie Syjonistycznym w Bazylei (1898 r.) Max Mandelstam referował konieczność rozwoju fizycznego młodzieży żydowskiej, a na V Kongresie (1901 r.) również w Bazylei Max Nordau[1] apelował o ruch sprzyjający rozwojowi fizycznemu. Na VI Kongresie powołano do życia Żydowski Związek Gimnastyczny (Jüdische Turnerschaft), który działał między innymi w Galicji i na Bukowinie. Pierwsze żydowskie towarzystwo gimnastyczne powstało w 1898 r. w granicznym w owym czasie Bielsku i w 1903 r. organizacyjnie weszło do Jüdische Turnerschaft Österreich‑Ungarn. W Galicji natomiast założono w 1901 r. stowarzyszenie gimnastyczne we Lwowie pod nazwą Dror i w 1902 r. podobne stowarzyszenie w Krakowie. W 1912 r. weszły one w skład Żydowskich Stowarzyszeń Gimnastycznych (Turnvereine Galizien). Przed I wojną światową istniało w Galicji 27 klubów żydowskich, skupiających ogółem 2776 członków. Kluby działały w Bolechowie (1/20)[2], Brodach (1/108), Czortkowie (1/90), Dębicy (1/28), Drohobyczu (2/99), Glinianach (1/101), Horodence (1/33), Jarosławiu (1/95), Kołomyji (1/32), Krakowie (2/613), Lwowie (2/534), Nadwórnej (1/25), Przemyślu (1/70), Sieniawie (1/30), Samborze (1/40), Stanisławowie (2/214), Stryju (1/49), Tarnowie (1/68), Tarnopolu (3/444) i Złoczowie (2/87).

Wspomniano o żydowskich towarzystwach gimnastycznych w Poznaniu, Gnieźnie i Szczecinie. Mężczyźni interesowali się gimnastyką, tenisem, piłką nożną, szermierką, pływaniem i lekką atletyką. Założone w 1904 r. towarzystwo w Szczecinie miało w 1914 r. 80 aktywnych członków. W zaborze pruskim przed I wojną światową większe żydowskie towarzystwa sportowe istniały w Gdańsku, Wrocławiu i Katowicach.

Po krótkim omówieniu sytuacji społecznej w Polsce po 1919 r. w rozdzialeEtablierung in der Zwischenkriegszeitautor pisze, że na XII Kongresie Syjonistycznym w Karlowych Varach z udziałem delegatów z Polski powołano Światowy Związek Makabi. W zajętej podczas I wojny światowej przez wojska niemieckie Polsce na I Kongresie Żydowskich Związków Sportowych w Warszawie (grudzień 1916 r.) powołano Związek Żydowskich Towarzystw Gimnastycznych i Sportowych w Polsce Makabi dysponujący pismem „Ha‑Makabi”. Związek stopniowo objął oddziały w Warszawie, Łodzi, Krakowie, Lwowie, Bielsku, Grodnie i Równem. Należały do niego Żydowskie Akademickie Stowarzyszenie Sportowe (ŻASS), Zrzeszenie Żydowskich Kobiecych Stowarzyszeń Sportowych, organizacja He‑Chaluc i inne. Oprócz wspomnianego pisma ukazywały się „Głos Makabi” w Łodzi i „Trybuna Makabi” w Krakowie. Warszawska Makabi w 18 sekcjach miała około 1000 członków. W 1924 r. powstała organizacja Hapoel (hebr. robotnik). W 1926 r. liczyła ona 800 członków, a w 1936 r. już 5700. Należała ona do Socjaldemokratycznej Międzynarodówki Sportowej (SASI). W tym samym rozdziale omówiono takie żydowskie stowarzyszenia sportowe jak Morgensztern (Jutrznia) licząca w 1929 r. 4000 członków, SKiF (Socjalistiszer kinder‑farband) dla żydowskiej młodzieży w wieku 14–25 lat i inne. Przed wybuchem II wojny światowej zorganizowany żydowski ruch sportowy obejmował 30 000 sportowców skupionych w 250 towarzystwach.

[1] Maximilian Simon Nordau (Südfeld) (1849–1923) – pisarz, filozof i lekarz; współzałożyciel Światowej Organizacji Syjonistycznej. Na kongresie syjonistycznym użył terminu „Muskel‑Judenthum” (niem. muskularny judaizm), domagając się fizycznego rozwoju młodzieży żydowskiej.

[2] W nawiasach podano liczbę klubów w liczniku i liczbę członków w mianowniku.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem