Czasopis

Numer 2/2012 białoruskiego „Czasopisu dla dasledowannia jaurejskaj historyi, demagrafii i ekanomiki, litaratury, mowy i etnagrafií”

Wide zrzut ekranu 2014 01 30 o 3.23.02 pm

W numerze 2/2012 białoruskiego „Czasopisu dla dasledowannia jaurejskaj historyi, demagrafii i ekanomiki, litaratury, mowy i etnagrafií” w artykule Naucznyje i kulturnyje swiazi SSSR i „jewrejskogo nacionalnogo oczaga” w 1920–1930-je gg.Michaił Gennadiewicz Aganow[1] zauważa, że w Europie Zachodniej idea syjonistyczna nie była tak rozpowszechniona wśród Żydów jak w Rosji, gdzie była traktowana jako alternatywa asymilacji ludności żydowskiej. Dlatego pierwsza (1881–1903) i druga (1904–1914) fala emigracji do Palestyny składała się z rosyjskich i polskich Żydów, a w okresie przed I wojną światową w kierownictwie syjonistycznym dużą rolę odgrywały lewicowe organizacje, takie jak Poalej Syjon, Achdut ha‑Awoda, Ha‑Poel ha‑Cair itp. Dlatego latem 1923 r. na zaproszenie Prezydium Wszechrosyjskiego Centralnego Komitetu Wykonawczego (WCIK) na międzynarodową wystawę rolniczą w Moskwie przybyła delegacja palestyńska z generalnym sekretarzem Histadrutu Icchakiem Ben Gurionem[2]. W połowie 20. XX w. zmienił się jednak pozytywny stosunek władz do syjonizmu. Realizowanie projektu „Birobidżan” spowodowało wzmożenie zainteresowania sprawą żydostwa. 1 XII 1923 r. w Jafie otwarto filię Konstantynopolitańskiego Biura Wszechrosyjskiego Stowarzyszenia Spółdzielczego (Konstantinopolskaja Kontora Wsierossijskogo Koopieratiwnogo Obszcziestwa), znanego pod angielską nazwą All‑Russian Cooperative Society Ltd. (ARCOS). Miało ono ułatwić wejście towarów sowieckich na rynek palestyński. Działalnością kulturalną miało zająć się Wszechzwiązkowe Towarzystwo Kulturalnej Łączności z Zagranicą (Wsiesojuznoje Obszczestwo Kulturnoj Swiazi s Zagranicej – WOKS) pod nadzorem resortu spraw wewnętrznych (NKWD), współpracujące z Centralnym Biurem Jewsekcji przy Komitecie Centralnym, który niezbyt mu sprzyjał, czego dowodem była jedna z tez Jewsekcji o syjonizmie przygotowana na II Kongres Kominternu (Piotrogród 1920): „Przykładem okłamywania uciemiężonych mas robotniczych realizowanego wspólnym wysiłkiem przez imperializm Ententy i burżuazję odpowiedniego narodu może służyć palestyńskie przedsięwzięcie syjonistów, jak i sam syjonizm, który pod przykrywką powstania żydowskiego państwa w Palestynie oddaje na pastwę faktycznego wykorzystania przez Anglików pracującą ludność Palestyny. Jej pracujący Żydzi stanowią nieznaczny procent”. 10 XII 1921 r. postanowiono wzmocnić działalność kulturalną w państwach Bliskiego i Środkowego Wschodu do czego wykorzystywano lewicującą organizację syjonistyczną He‑Chaluc, lecz w 1926 r. aresztowano jej przewodniczącego w ZSRR, D. Pinesa, a w lutym 1928 r. rozwiązano organizację. Znaczącym osiągnięciem WOKS było nawiązanie kontaktu z Uniwersytetem Hebrajskim w Jerozolimie. Na ogół polegał on na wymianie interesujących obie strony wydawnictw. Przytoczono liczne przykłady realizowania próśb skierowanych przez WOKS do Jerozolimy oraz ignorowanie Jerozolimy przez WOKS. Zazwyczaj załatwiano pozytywnie podania przedstawicieli nauki o przyjazd do ZSRR, gdy dotyczyło to na przykład specjalistów w dziedzinie wykorzystania nasion lub zwalczania szkodników. Kontakty ułatwiało m. in. rosyjskie pochodzenie licznych żydowskich naukowców oraz zainteresowanie żydowskich działaczy politycznych i kulturalnych doświadczeniami budowy państwa socjalistycznego.

Ponadto opublikowano artykuły: A. Joksza,Formirowanije pozicii OOP po woprosu statusa Wostocznogo Jerusalima, 1967–1988 g.g.(Kształtowanie się stanowiska Organizacji Wyzwolenia Palestyny w sprawie statusu Jerozolimy Wschodniej w latach 1967–1988); Andriej Liebiediew, Wiktor Piczukow,Politika sowietskoj własti w otnoszienii iudiejskoj religii na Gomelszczinie w 1920–1930 gg.(Polityka władz sowieckich wobec religii żydowskiej na Homelszczyźnie w latach 1920–1930); Artur Markowski,Between Tradition and Economy. Jewish Family and Household in the Polish Kingdom in Pre‑emancipation Era (to 1862); Olga Sobolewskaja,Jewriei biełorusskoj czasti „czerty osiedłosti” konca XVIII‑naczała XIX ww. w trudach rossijskich i biełorusskich istorikow(Żydzi białoruskiej części „strefy osiedlenia” w końcu XVIII i na początku XIX w. w pracach rosyjskich i białoruskich historyków); Jewg. Rozenblat i I. Jelienskoj,„...Włast uże organizowałaś, i wsie miesta zaniati żidami...” (Sowietskaja diejstwitielnost´ głazami polskogo razwiedczika)” –(„...Władza już się zorganizowała i wszystkie stanowiska obsadzili Żydzi” (Rzeczywistość sowiecka widziana oczami polskiego wywiadowcy).

[1] M. G. Aganow jest autorem książkiIstoki sowietsko‑izrail’skich otnoszenii.

[2] Ben Gurion (Grün) Dawid (1886–1973) – przywódca ruchu syjonistycznego, współzałożyciel partii Achdut ha‑Awoda i centrali związkowej Histadrut, pierwszy premier państwa Izrael.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem