„East European Jewish Affairs”

Numer 1–2/2011 czasopisma „East European Jewish Affairs” otwiera artykuł Jewish epigraphs from Białystok, 1905–06: towards mending in the torn tread of memory.

Wide  mgl2994

Numer 1–2/2011 czasopisma „East European Jewish Affairs” otwiera artykuł Jewish epigraphs from Białystok, 1905–06: towards mending in the torn tread of memory. Heidi M. Szpek w czterech rozdziałach (External features of the matzevoth. Memorial epigraphs: Sabbath Nahamu 1905, Memorial epigraphs: the October 1905 massacre i Memorial epigraphs: June 1906 pogrom), ilustrowanych zdjęciami cmentarza żydowskiego na Bagnówce w Białymstoku oraz 18 macew, opisała treść, układ, sposób wykonania epigrafów na blisko 100 nagrobkach upamiętniających antyżydowskie gwałty (pogromy, masakry itp.) spośród ogólnej liczby 2300 zachowanych napisów. 65% epigrafów dotyczy Żydów — ofiar pogromów w 1905 r. i 1906 roku. Omówiono treść napisów i symbole przedstawiające zajmowane stanowiska w gminie i zajęcie (zawód) zmarłego. W odróżnieniu od innych epigrafów w tych podano powód śmierci. Ponadto na założonym w 1892 r. żydowskim cmentarzu na Bagnówce oprócz pojedynczych grobów ofiar zachowała się stela upamiętniająca pogromy.

W rozdziale pierwszym przedstawiono ogólny widok części cmentarza, gdzie pochowano ofiary pogromów oraz macewę Hindy Bejli. W drugim i trzecim rozdziale pokazano sześć nagrobków z epigrafami: rabbi Israela Chaima, syna Mosze Aharona, 3 macewy Bejli Gewirc córki Moszego, bundystki Estery Riskind oraz Eliezera Margolisa z dobrze zachowanym napisem. W ostatnim rozdziale wspomniano, że pogrom w 1906 r. najlepiej obrazuje czworoboczna stela, przypominająca, że w dniach 1–5 VI 1906 r. mieszkańcy żydowscy miasta stali się ofiarami pogromu i że zamordowano około 80 mężczyzn, kobiet i dzieci. Ich nazwiska umieszczono na steli. Najwięcej ofiar poniosła rodzina Ajnsteinów i Lupidusów, Gdy wojskowi wdarli się do domu ich ojca Noty Lapidusa, zabili Mordechaja (21 lat), Blumel (20 lat), Aharona Moszego (19 lat). Zamordowano również troje dzieci Lajzera Ajnsteina: 19-letniego Szmuela, 21-letniego Jerachmiela i 20-letnią Sarę. Opisano szczególnie tragiczny los Abrahama Kutza i ukrywających się u niego Żydów. Otoczony przez żołnierzy dom Kutza podpalono z dwóch stron. Nie oszczędzono nawet Żydów przybyłych do Białegostoku pociągiem, których zamordowano na stacji kolejowej. Zachowane fragmenty napisów wskazują na wiek zabitych dzieci: 10-letnich Ari Lejba, syna Dawida Chaima Zakheima i Ari, syna Lejby Icchaka Mazura czy najmłodszego, 3-letniego Israela Kustina i innych.

W tym samym numerze opublikowano następujące artykuły: Kamil Kijek, Max Weinreich, assimilation and the social politics of Jewish nation-building; Wladimir (Ze’ew) Khanin, The refusenik community of Moscow: social networks and models of identification oraz Elazar Leshem i Nitza Davidovitch, A test of distance-learning technology: an assessment study and models of the Open University Russia Project oraz obszerne recenzje tytułów: Eliyana R, Adler, In Her Hands: The Education of Jewish Girls in Tsarist Russia (Detroit: Wayne State University Press, 2011); Margarete Myers Feinstein, Holocaust Survivors in Postwar Germany, 1945–1947 (Cambridge: Cambridge University Press, 2010); Jurgita Šiaučiūnaitė-Verbickienė i Larisa Lempertiėnė, (ed.), Jewish Space in Central and Eastern Europe: Day-to-Day History (Newcastle: Cambridge Scholars, 2007); Dan Ben-Amos, ed., Folktales of the Jews. T. 2: Tales from Eastern Europe (Filadelfia: Jewish Publication Society, 2007); Eva-Maria Ziege, Antisemitismus und Gesellschaftstheorie: Die Frankfurter Schule in Amerikanischen Exil (Frankfurt nad Menem: Suhrkamp, 2009); Shaul Stampfer, Families, Rabbis and Education: Traditional Jewish Society in Nineteenth Century Eastern Europe (Oxford – Portland, Oregon: Littman Library of Jewish Civilization, 2010). Znalazły się też krótkie informacje o treści takich tytułów, jak Dokumienty po istorii i kulturie jewriejew w archiwach Sankt-Peterburga. Putiewoditiel. Federalnyje archiwy, T. 1, ed. by Alexander Ivanov, Mark Kupovetskii, Alexander Lokshin (St. Petersburg: Dom Mir, 2011); Katrin Stoll i Karsten Wilke, ed. Freia Anders, Der Judenrat von Bialystok. Dokumente aus dem Archiv des Bialystoker Ghettos 1941–1943 (Paderborn: Ferdinand Schöningh, 2007) o 52 posiedzeniach zarządu i 435 oficjalnych zarządzeniach skierowanych do Żydów getta; Hansjörg Buss, „Entjudete” Kirche. Die Lübecker Landeskirche zwischen christlichem Antijudaismus und völkischem Antisemitismus 1918–1950 (Paderborn: Ferdinand Schöningh, 2011) o postawie kościoła w Lubece, jednego z autonomicznych kościołów protestanckich w Niemczech, którego hierarchia okazała się najbardziej radykalnie narodowo-socjalistyczna i nie tylko usunęła ze swych szeregów ochrzczonych Żydów, lecz przekazała władzom informacje o protestantach mających żydowskich przodków. O przekazaniu nazistom informacji o żydowskich przodkach protestantów pisze też Manfred Gailus (ed.) w Kirchliche Amtshilfe. Die Kirche und die Judenverfolgung im „Dritten Reich,” (Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2008). Anna Lipphardt, w artykule Vilne. Die Juden aus Vilnius nach dem Holocaust. Eine transnationale Beziehungsgeschichte (Paderborn: Ferdinand Schöningh, 2010) opartym na pracy doktorskiej, nagrodzonej w 2009 r. nagrodami Klaus Mehnert Prize for East European Studies i Prix de la Fondation Auschwitz, opisuje losy dwu generacji Żydów po Holokauście: wędrówkę z sowieckiego Wilna przez Polskę i obozy dipisów do kraju osiedlenia (głównie Izrael i USA) a także powrót niektórych z nich do niepodległej Litwy i historię powstałej w 1991 r. gminy żydowskiej w Wilnie. Oparta na pracy doktorskiej książka Sonji Weinberg, Pogrom and Riots: German Press Responses to Anti-Jewish Violence in Germany and Russia 1881–1882 (Frankfurt nad Menem, Peter Lang, 2010) przedstawia reakcje czterech niemieckich czasopism („Germania”, „Neue Preussische Zeitung” – powszechnie znanej jako „Kreuz-Zeitung”. „Norddeutsche Allgemeine Zeitung” i żydowskiej „Allgemeine Zeitung des Judentums”) na antyżydowskie wydarzenia w carskiej Rosji i w Niemczech w latach 1881–1882, wskazując, że w Niemczech o antyżydowskich wydarzeniach w kraju pisano mniej niż o takowych w Rosji; Katrin Löffler, Keine billige Gnade. Siegfried Theodor Arndt und das christlich-jüdische Gespräch in der DDR (Hildesheim: Georg Olms, 2011) z niedokończonym pamiętnikiem pastora Arndta; Yvonne Kleinmann, ed., Kommunikation durch symbolische Akte. Religiöse Heterogenitãt und politische Herrschaft in Polen-Litauen (Stuttgart: Franz Steiner, 2010) nawiązującej do spotkania w Simon Dubnow Institut w Lipsku (2004 r.) na temat życia codziennego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wymieniono prelekcje Judith Kalik (Erotic attraction, Sex and Love between Jews and Christians), Magdy Teter (Crime and Sacred Space) oraz Jana Doktóra o wzajemnym oddziaływaniu frankistów i ich otoczenia.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem