Kongres Studiów Żydowskich w Jerozolimie

XVI Światowy Kongres Studiów Żydowskich odbył się w Jerozolimie, na Uniwersytecie Hebrajskim.

Wide zdj cie kopia

XVI Światowy Kongres Studiów Żydowskich (The Sixteenth World Congress of Jewish Studies) odbył się w Jerozolimie, na Uniwersytecie Hebrajskim, w dniach 28 VII–1 VIII 2013 r. Organizatorem kongresu był Światowy Związek Studiów Żydowskich (The World Union of Jewish Studies).

Zakres tematyczny kongresu był niesłychanie szeroki. Obejmował studia biblistyczne, historię Żydów, literaturę rabiniczną, prawo żydowskie, myśl żydowską, literaturę, języki (hebrajski, jidysz, ladino), sztukę (w tym teatr, kino, muzykę), współczesne problemy społeczności żydowskich. Przedmiotem dyskusji były też same badania nad Żydami oraz wykorzystanie w nich nowych technologii. W tej ostatniej kwestii chodziło przede wszystkim o tworzenie internetowych baz danych. Przykładowo oddzielny panel poświęcony był stronie www.Jpress.org.il, która reklamowana była jako „wkrótce największa baza danych o nowoczesnym żydostwie”.

Również skala kongresu była imponująca. Przez kilka dni kongresu odbyło się blisko 400 paneli, w których wygłosiło referaty ponad 1500 badaczy. Wykłady odbywały się przede wszystkim po angielsku i hebrajsku ale też hiszpańsku, portugalsku, a nawet – choć nieliczne – po żydowsku (w jidysz) i ladino. (Odpowiednio w obu językach wygłoszono po trzy referaty).

Jakby tego bogactwa wydarzeń było nie dość, kongresowi towarzyszyły liczne wydarzenia kulturalne – koncerty, pokazy filmowe, wycieczki, dodatkowe konferencje czy też spotkania specjalistycznych stowarzyszeń badawczych. W czasie kongresu obecnych było również wiele stoisk domów wydawniczych specjalizujących się w problematyce studiów żydowskich.

Co do mnie, wygłosiłem referat w ramach panelu: „Pogromy w Europie Środkowo-Wschodniej w XX wieku”. Uczestnicy tego panelu (prof. Konrad Zieliński, UMCS; dr A. Grabski, ŻIH; dr Witold Mędykowski, Yad Vashem) mówili odpowiednio o: antyżydowskich rozruchach w Królestwie Polskim w latach 1918–1919, stosunku polskiego ruchu robotniczego do antysemickich wystąpień 1935–1937, pogromach latem 1941 r. w dawnej „radzieckiej strefie okupacyjnej”. Problematyka polskiego antysemityzmu, jak prawie zawsze, wzbudziła żywe zainteresowanie. W toku interesującej dyskusji, która nastąpiła po naszych referatach motywem przewodnim była specyfika przemocy antysemickiej. Staraliśmy się znaleźć wspólny mianownik dla wystąpień antysemickich w różnych momentach polskiej historii XX wieku i odróżnić je od innych form przemocy w polskim życiu publicznym (np. przemocy wobec ruchu robotniczego i mniejszości ukraińskiej).

Panel ten był w pewnym stopniu zwiastunem współrealizowanego przez jego uczestników szerszego projektu: „Pogromy. Przemoc kolektywna wobec Żydów na ziemiach polskich w XIX – XX wieku i jej wpływ na relacje polsko-żydowskie. Historia, pamięć, tożsamość’. Projekt ten realizowany jest w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki zaś jego głównym kierownikiem jest dr Artur Markowski (IH UW), który nie mógł jednak dotrzeć do Jerozolimy, gdyż właśnie został szczęśliwym ojcem. Projekt „Pogromy. Przemoc kolektywna wobec Żydów...” jest jednym z największych badań zespołowych w Polsce w dziedzinie Studiów Żydowskich. Uczestniczy w nim kilkudziesięciu naukowców z różnych krajów i dyscyplin badawczych. Spośród badaczy z ŻIH uczestniczą w nim również: dr Piotr Weiser, dr Piotr Kendziorek, mgr Ewa Koźmińska-Frejlak.

Najwięcej polskich uczestników kongresu wystąpiło w sekcji poświęconej sztuce. Byli to: dr Eleonora Jedlińska (UŁ), dr Natasza Styrna (Uniwersytet Papieski w Krakowie), dr Artur Tanikowski, dr Monika Czekanowska (UAM), mgr Magdalena Cześniak-Zielińska (UMCS), dr Małgorzata Stolarska-Fronia (MHŻP).

Mniej licznie reprezentowana była zaś problematyka literacka i językowa. Prof. Eugenia Prokop-Janiec (UJ), członek Rady Programowej naszego Instytutu, wygłosiła referat o polsko-żydowskim styku kulturowym w latach 1918–1939. Dr Małgorzata Domagalska (UŁ) przedstawiła z kolei, wizję Warszawy pod panowaniem żydowskim zawartą w powieściach publikowanych na łamach antysemickiego pisma „Rola”. Mgr Kamil Kijek (IH PAN) nakreślił problematykę wyboru języka przez młodzież żydowską w II RP. Problematyka religijna poruszona została tylko przez prof. Marcina Wodzińskiego (UWr), który przedstawił XIX stulecie jako „złoty wiek” chasydyzmu. Oczywiście, problematyka historii polskich Żydów obecna też była w wystąpieniach wielu badaczy z całego świata. Łącznie słowo Polska pojawiło się w tematach lub abstraktach ponad 30 referatów.

Jerozolima jest miastem, do którego z wielu powodów chce się wracać. Bogactwo intelektualne i siła inspiracji jakiej dostarczają kolejne światowe kongresy studiów żydowskich może być bez wątpienia również jednym z takich powodów.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem