Życie silniejsze niż śmierć

Wystawy „Archeologia” i „Sztuka polska wobec Holokaustu”

Wide  78b0344

Co dzieje się z miejscami, które były świadkami straszliwych zbrodni, ludobójstwa? Pozostawione same sobie powoli przejmowane są przez przyrodę. Zarastają… Strefy śmierci pozostawione przyrodzie ulegają powolnym przemianom. Można w nich z jednej strony upatrywać zwycięstwa życia, z drugiej zaś – rozpadu przestrzeni zbrodni. 

Prace pokazane na wystawie „Archeologia” i „Sztuka polska wobec Holokaustu” wchodzą w interesujący dialog z pracami artystów, którzy nie potrafili uporać się traumą, bowiem dla nich po Zagładzie została tylko śmierć i pustka.

Projekt Pomnika — Drogi w Auschwitz-Birkenau Oskara Hansena, Zofii Hansen, Jerzego Jarnuszkiewicza, Edmunda Kupieckiego, Juliana Pałaki i Lechosława Rosińskiego z 1958 roku zakładał „zamrożenie” przestrzeni obozu. Jedynie betonowa kładka przecinająca teren obozu miała być dostępna dla zwiedzających. Pozostały obszar miał być zamknięty i niepoddawany więcej jakiejkolwiek ludzkiej interwencji. Na rysunkach przygotowawczych do projektu widzimy wizję obozu po latach, porośniętego wysoką trawą, z drzewami wyrastającymi z latryn, z ruinami obozowych budynków. Petryfikacja przestrzeni obozu zatem wydaje się pozorna. Natura przejmuje nad nią władzę. Niewątpliwie można także odczytać ten projekt jako przyzwolenie na naturalny rozkład przestrzeni, w której ludzie dopuścili się straszliwych zbrodni. Pracę tę można obejrzeć w galerii Kordegarda na Krakowskim Przedmieściu 15/17.

Elżbieta Janicka w cyklu fotografii Zielnik z 2004 roku także wskazuje na niezwykłą siłę Natury, która odradza się w miejscu straszliwych zbrodni, jakim jest las w Treblince. Popioły z krematorium coraz śmielej pokrywa flora. Janicka dokładnie dokumentuje proces zarastania przestrzeni, dodając łacińskie nazwy roślin niczym w klasycznym herbarium. Dzikie kwiaty zadziwiają swym pięknem w miejscu naznaczonym cierpieniem i śmiercią. Praca ta wystawiona jest na wystawie w Żydowskim Instytucie Historycznym.

Determinacja Natury w dążeniu do życia i zdolności przystosowania do niemal każdych warunków jest niezwykła. Nawet w obliczu straszliwych zbrodni życie okazuje się silniejsze niż śmierć.

Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem