Program Oneg Szabat

Program na lata 2017–2025.

Program Oneg Szabat to wieloletni plan działań upamiętniających Archiwum Ringelbluma i grupę Oneg Szabat zainicjowany przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma oraz Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Program jest planowany na lata 2017–2025. Rusza 18 września 2017 r. — w roku, w którym Żydowski Instytut Historyczny obchodzi 70-lecie istnienia i w rocznicę wydobycia pierwszej części Archiwum Ringelbuma.

Celem programu jest ukazanie znaczenia, jakie dla zrozumienia losów polskich Żydów miała praca w warunkach getta, którą podjęli członkowie zespołu „Oneg Szabat” kierowanego przez Emanuela Ringelbluma. Udostępniając i upowszechniając Podziemne Archiwum Getta Warszawy, tzw. Archiwum Ringelbluma, wpisane w 1999 roku na listę Pamięć Świata UNESCO, chcemy upamiętnić ich heroiczną walkę o zachowanie pamięci. Inicjatywę tę traktujemy również jako pretekst do opowiedzenia wspólnej historii.


program Oneg Szabat:

Pełna edycja Archiwum Ringelbluma

W 2017 roku zakończą się prace prowadzone przez badaczy Żydowskiego Instytutu Historycznego nad pełną edycją Archiwum Ringelbluma, która w całości składać się będzie z trzydziestu sześciu tomów wydanych w wersji papierowej. To bezprecedensowe przedsięwzięcie wydawnicze zostało zainicjowane przez Instytut, jako depozytariusza Archiwum Ringelbluma, w 1993 roku. Od tego czasu na bieżąco konserwujemy i digitalizujemy oryginały dokumentów. W realizację tego projektu zaangażowani są historycy, socjologowie, filozofowie, literaturoznawcy, redaktorzy oraz wybitni tłumacze. Dzięki ich wspólnemu wysiłkowi światło dzienne ujrzało już wiele niezrozumiałych czy nawet nieodczytanych dokumentów, które uporządkowane tematycznie sprawiają, że zgromadzone przez „Oneg Szabat” materiały stać się mogą powszechnie dostępnym źródłem wiedzy o losach Żydów w okupowanej Polsce. W przyszłości planujemy tłumaczenie całości na języki obce, w tym angielski, niemiecki czy hiszpański.

Tomy pełnej edycji Archiwum Ringelbluma

Wszystkie tomy Archiwum Ringelbluma są dostępne on-line. Można je przeglądać na stronie Centralnej Biblioteki Judaistycznej — cyfrowego repozytorium ŻIH — bazy żydowskich materiałów ikonograficznych i tekstowych pochodzących z zasobów archiwalnych, muzealnych i bibliotecznych Żydowskiego Instytutu Historycznego.

Pełna edycja Archiwum Ringelbluma w Centralnej Bibliotece Judaistycznej


Portal DELET

W październiku 2017 r. ruszył Portal Delet. To wspólne przedsięwzięcie Stowarzyszenia ŻIH i Żydowskiego Instytutu Historycznego. Jego celem jest zaprezentowanie on-line najcenniejszych zasobów Instytutu i Stowarzyszenia, w tym skanów oryginalnych dokumentów z Archiwum Ringelbluma. Materiały te są dostępne w najwyższej jakości. Na portalu znajdują się także lekcje i oprowadzenia kuratorskie. 

Projekt jest realizowany dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu KULTURA CYFROWA.


Wystawa stała — „czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu”

Kluczowym punktem programu i swoistym upamiętnieniem grupy Oneg Szabat jest wystawa stała poświęcona twórcom Archiwum Ringelbluma. W jej ramach po raz pierwszy od 71 lat szerokie grono odbiorców może zobaczyć oryginalne dokumenty z tego niebywałego zbioru, który stał się formą oporu wobec przemocy, a także zaprzeczeniem powszechnej anonimowości ofiar Zagłady.

Głównym tematem wystawy jest działalność konspiracyjnej grupy „Oneg Szabat” w getcie warszawskim oraz stworzone przez nią unikatowe Archiwum: od jego powstania do dzisiaj. Wystawa stawia sobie za cel prezentację tej wyjątkowej kolekcji, a także historii grupy, dzięki której przetrwała w kontekście wydarzeń historycznych, których byli świadkami.

Tytuł wystawy Czego nie mogliśmy wykrzyczeć światu pochodzi z testamentu dziewiętnastoletniego Dawida Grabera, który był jedną z trzech osób biorących udział w ukryciu pierwszej części Archiwum w piwnicy budynku przy ul. Nowolipki 68, gdzie przed wojną mieściła się żydowska świecka szkoła podstawowa im. Bera Borochowa. Archiwum zostało zakopane podczas akcji eksterminacyjnej w Warszawie.

Pracujemy także nad mobilną wersją Archiwum, która dostępna będzie w najważniejszych muzeach świata.

Więcej informacji na temat wystawy

Relacja z uroczystego otwarcia wystawy


Rewitalizacja gmachu

Natomiast jeszcze przed otwarciem stałej ekspozycji, zrewitalizowana została przestrzeń historycznego gmachu przy ul. Tłomackie 3/5, który cudownie ocalał z pożaru getta i przetrwał wojnę, a następnie stał się siedzibą Żydowskiego Instytutu Historycznego. Co więcej, to właśnie tu podczas wojny odbywały się spotkania grupy „Oneg Szabat”, a dziś przechowywane jest Podziemne Archiwum Getta Warszawy. Ślady wielkiej historii widać u nas na każdym kroku – już w holu Instytutu można zobaczyć fragmenty spalonej podłogi. Są one pokłosiem wysadzenia w powietrze Wielkiej Synagogi w dniu 16 maja 1943 roku.



edukacja

Od lat prowadzimy w Żydowskim Instytucie Historycznym szeroką działalność edukacyjną kierowaną zarówno do młodzieży, nauczycieli czy pasjonatów, jak i do naukowców. Jej celem jest przybliżenie oraz pogłębienie historii, religii i kultury polskich Żydów — społeczności, która przez kilkaset lat aktywnie współtworzyła polską rzeczywistość. Na potrzeby wystawy stałej powstaje specjalny program edukacyjny skierowany do polskich jak i zagranicznych odbiorców, który będzie dostępny również online.

Tematyka Oneg Szabat jest również przybliżana podczas spacerów prowadzonych przez edukatorów Żydowskiego Instytutu Historycznego, m.in.: „Warszawa oczami Ringelbluma”, " Impresja o Dzielnicy Północnej na 1809 kroków”, czy „Niezatarte ślady getta”.


popularyzacja

Żydowski Instytut Historyczny przykłada dużą wagę do działań popularyzatorskich, wypełniając w ten sposób wolę współpracowników Ringelbluma.

W tegorocznym „Marszu Pamięci 22 lipca” w sposób szczególny uczczono pamięć członków zespołu „Oneg Szabat”. Podczas marszu Marian Turski, który od 1942 r. przebywał w łódzkim getcie, a w 1944 r. trafił do Auschwitz, przeczytał m.in. opis dnia 22 lipca 1942 r. z dziennika Abrahama Lewina, warszawskiego nauczyciela z zespołu „Oneg Szabat”. Na koniec uroczystości aktorka Maria Seweryn odczytała fragmenty wstrząsającego reportażu Gustawy Jareckiej dokumentującego deportacje z getta, pt. „Ostatnim etapem przesiedlenia jest śmierć”.


encyklopedia getta warszawskiego

Dodatkowo, z końcem 2017 roku podjęte zostaną prace nad Encyklopedią Getta Warszawskiego — wieloletnim projektem historyków, semantyczną bazą danych, która w oparciu o relacje oraz dokumenty znajdujące się w Archiwum Ringelbluma udostępni w Internecie najważniejsze pojęcia związane z gettem warszawskim, odtworzy jego topografię, udostępni informacje o osobach w nim zamkniętych, warunkach życia, terrorze i zbliżającej się Zagładzie.


Program wymaga środków — włącz się!

Na stronie onegszabat.org, wszyscy zainteresowani mogą przekazać darowiznę, m.in na konserwację i tłumaczenie Archiwum, a także zapoznać się z sylwetkami grupy Oneg Szabat” i jej historią. Multimedialna strona została stworzona w językach: polskim, angielskim i hebrajskim. Zbiórka środków potrwa przez 12 miesięcy.

Więcej informacji o Archiwum Ringelbluma oraz grupie “Oneg Szabat” można znaleźć na stronie internetowej ŻIH, a także na stronie programu Oneg Szabat na Facebooku oraz Twitterze.


Zapraszamy też do zapoznania się z materiałem filmowym:

Program Oneg Szabat realizowany jest przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma i Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.






























Serwis wykorzystuje pliki cookie do celów statystycznych. Jeśli się na to nie zgadzasz, wyłącz obsługę plików cookie w swojej przeglądarce internetowej. Rozumiem